زنگولهسازی (چلنگری) تنها صنایع دستی بومی شهرستان سرایان در خراسان جنوبی است. در سراسر خطه خراسان فقط زنگولهسازان کاروانسرای سرایان مشغول به کار هستند؛ شغلی که از گذشته در میان اهالی این منطقه مرسوم بوده است و همچنان هم جسته و گریخته انجام میشود.
به گزارش همشهری آنلاین، زنگولهها برای گوسفندان، سگهای گله و شترها مورد استفاده قرار میگیرد. حاج میرزا علیپور، ۷۱ ساله بیشتر عمر خود را در هنر-صنعت زنگولهسازی گذرانده است. پیش از او، پدر و پدربزرگش به این کار مشغول بودهاند. او به همشهری میگوید: «پدرم زنگولهساز بود و از جوانی به این کار اشتغال داشت. من هم در کودکی با زنگولهسازی آشنا شدم. وقتی بزرگتر شدم، قصد نداشتم وارد این حرفه شوم. شغل دیگری داشتم و مدتی طول کشید تا اینکه خودم هم زنگولهساز شدم.»
او ادامه میدهد: «مغازههای زنگولهسازی در کاروانسرای سرایان قرار دارد و ما هم پروانه کسب و کار خود را از میراث فرهنگی دریافت کردیم. در گذشته آهنگر، تفنگساز، ساعتساز و… هم در این بازار فعالیت میکردند، اما الان بیشتر زنگولهسازان در این بازار کار میکنند.»
کسب و کار زنگولهسازی در گذشته رونق بیشتری داشته است. حاج میرزا علیپور در این باره میگوید: «تعداد گوسفندان و به طور کلی گلهها در گذشته زیاد بود. برای همین، زنگولهسازی هم بازار خیلی خوبی داشت. در حال حاضر به دلیل خشکسالی تعداد گوسفندان کم شده و به همین دلیل، زنگولهسازی هم رونق گذشته را ندارد. این روزها در خراسان شمالی و خراسان رضوی صنایعدستی به نام زنگوله وجود ندارد. البته مشتریهایی از مشهد داریم که از ما زنگوله میخرند و به جمهوری آذربایجان و روسیه میفروشند. زنگولهها به غیر مشهد به سبزوار، نیشابور و کاشمر هم صادر میشود.»
به گفته او، کاروانسرای سرایان تنها جایی است که زنگولههای دستساز دارد. حاج میرزا علیپور توضیح میدهد: «البته زنگولهسازی در اصفهان و قم هم وجود دارد، اما با این تفاوت که در این شهرها کارخانه زنگولهسازی وجود دارد. زنگولههای سرایان دستساز است و به همین دلیل، صدای زنگ زنگولههای سرایان با زنگولههای کارخانهای فرق میکند.»
این هنرمند ادامه میدهد: «در حال حاضر روزانه دو تا سه جفت زنگوله ساخته میشود، چون همانطور که گفتم این زنگولهها دستساز هستند و نیاز به دقت و زحمت بیشتری دارد.»
