برخی از آب انبارهای وسط کویر که توسط انسان برای رمه ساخته شده است و به کار حیات وحش نیز میآید، در گذر زمان تخریب شده و عدهای از فعالان محیط زیست به دنبال احیای آن برآمدهاند، اما این همه ماجرا نیست.
همشهری آنلاین- زهرا رفیعی: با گسترش تبعات تغییر اقلیم و خشکسالیهای پیدرپی، مرمت آبشخورهای واقع در دل زیستگاههای حیات وحش رو به افزایش است. برخی از این آبشخورها مانند «حوض دربید» یزد که توسط انسان برای رمه ساخته شده به کار حیات وحش نیز میآمده است که با خشکسالی رو به ویرانی گذاشته. گروهی از فعالان محیط زیست سراغ حوض دربید رفته و آن را لایروبی کردهاند. به زودی سقف ویران شده این مکان نیز مرمت خواهد شد. اما این همه ماجرا نیست. حوض دربید در نزدیک روستای دربید و در حفاظتگاه خصوصی حیات وحش دربید قرار دارد که از سال ۱۳۹۵ به بخش خصوصی واگذار شده است، حالا اهالی این روستا و فعالان محیط زیست که در این منطقه دوچرخه سواری میکنند از پنچر شدن لاستیکهایشان با میخهای فراوان رها شده در جادههای منتهی به این منطقه خبر میدهند.
مهدی رفائی، یکی از فعالان محیط زیست یزد با اشاره به اینکه ایده اولیه با او بوده است در گفت و گو با همشهری گفت: گروه ما برای دوچرخه سواری به این منطقه میرویم. جای دیدنی است. چند سالی است که سقف آبشخور یا به اصطلاح «حوض» دربید و مسیر ورود آب به آن خراب شده است. قبلا این منطقه حیاتوحش حضور داشت ولی به دلیل خشکسالی و نبود آب در این منطقه دیگر نمیشد هیچ حیات وحشی دید.
او با اشاره به اینکه پیشتر در منطقه دربیدی و کوههای نارستان انواع پرندگان، خرگوش، کل و بز و گرگ و … بسیار داشت، گفت: امیدواریم این بنای حدود صد ساله با مرمت و لایروبی با بارشهای زمستان پرآب شود. وقتی آب از ارتفاعات بالادست به پایین سرازیر میشود، در مسیر رسوبش در رسوبگیرها گرفته میشود در آب انبار ذخیره میشود. حجم این آب انبار ۱۰۰هزار لیتر است. در گذشته شترداران هم از آب ذخیره شده استفاده میکردند. پایین آب انبار، جاویه (آبشخور) و دلو داشت و شترداران با کشیدن آب از آب انبار هم دامشان سیراب میشد هم حیات وحش.
مهدی رفائی در پاسخ به اینکه آیا ایجاد آبشخور منجر به افزایش حیات وحش و شکارچی نمیشود، گفت که آنجا پاسگاه محیطبانی دارد. البته منظور او حفاظتگاه یا قرق اختصاصی دربید است. در استان یزد ۳ قرق اختصاصی وجود دراد که فقط قرق دربید با فاصله از مناطق حفاظت شده سازمان قرار دارد. او گفت: در یزد مناطق را سازمان به افراد اجاره میدهد و آنها با استخدام محیطبان منطقه را حفاظت میکنند. این افراد بسیار پولدار یزدی هستند و منطقه را بسیار خوب حفاظت میکند.
کار مرمت آبآنبار دوسه هفته دیگر ادامه خواهد یافت و به گفته مهدی رفائی، پس از آن تیم به سراغ این پروژهای دیگر با هدف حفاظت محیط زیست خواهد رفت. این تیم یک آب انبار در اردکان یزد را هم مرمت کرده است؛ آب انباری که برای انسانها در آن آب ذخیره میشود. مهدی رفائی درباره تعداد نفرات خیر گفت: در صفحه اجتماعی خودمان فراخوان میزنیم و برای هر پروژه معمولا ۱۲-۱۰ نفر ثابت و بقیه متغیر هستند. کارها با کمک مالی مردم با نیت «نذر آب» انجام میشود. کار ما جهادی است و از آنجایی که در توان مالیمان نیست هر کسی هر کاری بلد است پای پروژه میگذارد. نمیتوانیم کارگر روزمزد (۱.۵ میلیون تومان روزانه) استخدام کنیم. من خودم پیمانکار شهرداری هستم و خیلی از تجهیزات پشتیبانی مانند ایاب و ذهاب، موتور برق و نیسان و … را دارم و مصالح را بدون واسطه تهیه میکنم.
این فعال محیط زیست و دوچرخهسوار با اشاره به اینکه هر کاری انجام شده با هزینه شخصی بوده است، گفت: هیچ بخش دولتی به ما تا حالا کمک نکرده است. بدون احتساب تجهیزاتی که گفتم هر هفته ۱۵میلیون تومان هزینه شده است. فکر میکنم تا ۲۰۰میلیون تومان هم افزایش یابد.
حبیب خاکی، دونده، کوهنورد و دوچرخه سواری است که برای مرمت حوض دربیدی تلاش کرده ست. او در گفت و گو با همشهری گفت: این آبانبار در مسیر دوچرخه سواری و کوهنوردی گروه ما قرار دارد. به صورت گروهی تصمیم گرفتیم که آن را ترمیم کنیم. سهچهار آخر هفته لایروبی آن طول کشید. ابعاد آب آنبار ۱۱.۵متر در ۳متر است. حدود ۲متر گل و لای از آن خارج کردیم. دوستان کم و زیاد میشوند ولی در طی روز به ۱۵ نفر میرسیم. یک آب انبار دیگر نیز در منطقه دربیدی وجود دارد که آن را هم به زودی شروع خواهیم کرد.
حفاظت از قرق دربیدی با میخ
حبیب خاکی در پاسخ به این که آیا این آب انبارها در منطقه قرق خصوصی (حفاظتگاه) دربیدی قرار دارد، گفت: بله آب انبارها همه در اختیار مسئولان قرق است ولی کاری در این سالها برای مرمت آب انباها انجام ندادهاند. متاسفانه آنها در مسیرهای تردد ما میخ میریزند که دوچرخههایمان پنچر شوند. آنها به جای اینکه نیروی انسانی استخدام کنند تا از ورود خودروی شکارچی و متخلف جلوگیری کنند، حفاظت را با ریختن میخ در جاده دسترسی به منطقه انجام میدهند. دوچرخه من بیش از ۲۰ بار با میخ پنچر شده است و صدها میخ و تیغ از وسط جاده جمع کردهام. یکی از نیروهایشان هم یکبار به من گفت که «از آن مسیر نروید که میخ دارد». به نظر میرسد که برای کاهش هزینههای نگهداری از منطقه به جای محیطبان از میخ استفاده میکنند.
