دلار ۲۰۰ هزار تومانی فقط طلا را گران نکرد؛ موج بعدی به کدام بازار میرسد؟
عبور دلار از مرز ۲۰۰ هزار تومان، نگاهها را بار دیگر به تابلو صرافیها و بازار طلا دوخت. همزمان با ثبت این رکورد، قیمت سکه نیز به ۲۲۰ میلیون تومان رسید و طلای ۱۸ عیار وارد کانال ۲۲ میلیون تومان شد. بااینحال، اثر جهش ارز همیشه در طلافروشیها متوقف نمیشود.
بازاری که ممکن است موج بعدی افزایش هزینه را احساس کند، آهن و مصالح ساختمانی است؛ بازاری که تغییر قیمت در آن میتواند بودجه هزاران پروژه نیمهکاره را بههم بزند.
دلار چگونه به بازار آهن میرسد؟
بخش زیادی از فولاد مصرفی کشور در داخل تولید میشود؛ بنابراین نمیتوان انتظار داشت قیمت میلگرد و تیرآهن دقیقاً بهاندازه دلار و در همان روز افزایش پیدا کند. بااینحال، بازار فولاد از نرخ ارز جدا نیست.
افزایش ارزش دلار میتواند صادرات فولاد را برای تولیدکنندگان جذابتر کند. بخشی از مواد مصرفی، قطعات خطوط تولید و ماشینآلات نیز به نرخ ارز وابستهاند. از سوی دیگر، وقتی فروشنده احتمال میدهد جایگزینکردن موجودی انبار گرانتر تمام شود، قیمتهای قبلی را با احتیاط بیشتری اعلام میکند.
اولین نشانه این وضعیت لزوماً جهش ناگهانی قیمت نیست. گاهی اعتبار پیشفاکتورها کوتاهتر میشود، فروشنده قیمت قطعی چندروزه نمیدهد یا پیمانکار برای خرید مرحله بعد پروژه دست نگه میدارد.
پروژههای نیمهکاره بیشتر از بقیه آسیب میبینند
پروژهای که هنوز به مرحله خرید میلگرد، تیرآهن، ورق یا پروفیل نرسیده، باید با قیمتهای جدید دوباره محاسبه شود. در یک ساختمان، تغییر چنددرصدی قیمت یک شاخه آهن شاید در نگاه اول بزرگ به نظر نرسد؛ اما وقتی مصرف پروژه به چندین تن میرسد، اختلاف نهایی میتواند قابلتوجه باشد.
موضوع فقط اسکلت ساختمان نیست. هزینه ساخت دروازه، نرده، داربست، تجهیزات فلزی، محوطهسازی و حتی حمل بار نیز ممکن است تغییر کند. به این ترتیب، موجی که از بازار ارز آغاز شده، بهتدریج در ردیفهای مختلف صورتوضعیت یک پروژه دیده میشود.
این مسئله برای سازندگانی که قرارداد خود را با قیمت ثابت بستهاند، جدیتر است. آنها ممکن است ناچار شوند اختلاف قیمت را از سود پروژه جبران کنند یا اجرای بعضی مراحل را به تعویق بیندازند.
اثر گرانی آهن فقط در میلگرد و تیرآهن دیده نمیشود
پایینتر از بازار مقاطع سنگین، زنجیره بزرگی از محصولات مفتولی و فلزی قرار دارد. توری، مفتول، پایه فلزی، سیم خاردار و اتصالات هرکدام سهم کوچکی از یک پروژه دارند، اما معمولاً چند قلم از آنها همزمان خریداری میشود.
برای دیدن این اثر، یک زمین با پیرامون ۱۰۰ متر را در نظر بگیرید. محصورکردن چنین زمینی فقط به ۱۰۰ متر توری محدود نیست؛ چند ده پایه، سیم کششی، اتصالات، حمل و اجرا نیز باید محاسبه شود. برای تهیه این مثال، اجزای متعارف پروژه را با اطلاعات فنی منتشرشده در مرجع تخصصی اطلس فنس تطبیق دادیم. این بررسی نشان میدهد تغییر قیمت مفتول و پروفیل میتواند چند ردیف از هزینه یک پروژه را همزمان جابهجا کند.
در پروژههای بزرگتر مانند کارخانه، انبار، دامداری یا نیروگاه خورشیدی، طول محوطه بیشتر است و همین تغییرهای کوچک اثر بزرگتری روی رقم نهایی میگذارند.
آیا موج بعدی گرانی حتمی است؟
عبور دلار از ۲۰۰ هزار تومان بهتنهایی برای پیشبینی قطعی قیمت آهن کافی نیست. میزان تقاضای بازار، قیمت شمش، عرضه کارخانهها، هزینه انرژی، امکان صادرات و وضعیت پروژههای عمرانی نیز بر قیمت اثر میگذارند. رکود ساختوساز حتی میتواند برای مدتی جلوی افزایش سریع بعضی محصولات را بگیرد.
بااینحال، ادامه نوسان ارز یک نتیجه روشن دارد: قیمتگذاری پروژهها دشوارتر میشود. در چنین شرایطی، عدد هر کیلو آهن بهتنهایی معیار دقیقی نیست و خریدار باید اعتبار پیشفاکتور، هزینه حمل و مبلغ اجرای پروژه را نیز همزمان بررسی کند.
موج بعدی دلار شاید پیش از آنکه روی تابلوهای قیمت دیده شود، خودش را در پیشفاکتورهای کوتاهمدت، توقف فروش و محاسبات تازه سازندگان نشان دهد.
