واشنگتن با بهانه ایران سراغ غول فناوری چین رفت
هشت سال پس از طرح اتهامهای پنهانی علیه غول فناوری چین، دادگاه فدرال بروکلین این هفته میزبان محاکمهای است که دیگر صرفاً یک پرونده قضایی نیست، بلکه به نمادی از تقابل راهبردی واشنگتن با صعود فناورانه پکن بدل شده است. ایالات متحده که این بار بهانه «ایران» و همکاری تجاری هوآوی با تهران را دستاویز قرار داده، در تلاش است تا از مسیر حقوقی، زنجیرههای جدیدی برای محاصره اقتصادی و فناوری چین ایجاد کند.
پرونده هوآوی که از سال ۲۰۱۸ با بازداشت «مِنگ وُنجو»، مدیر مالی این شرکت در ونکوور، به بحرانی دیپلماتیک میان پکن، واشنگتن و اتاوا دامن زد، اکنون در آستانه برگزاری دادگاه علنی قرار گرفته است. هیئت منصفه روز سهشنبه در بروکلین کار خود را آغاز خواهد کرد تا درباره اتهاماتی نظیر کلاهبرداری بانکی، نقض تحریمهای ایران، پولشویی و سرقت اسرار تجاری از پنج شرکت آمریکایی تصمیمگیری کند؛ اتهاماتی که هوآوی همواره آن را بیاساس خوانده و به تمامی رد کرده است.
بااینحال، آنچه این پرونده را از یک دعوای حقوقی معمولی فراتر میبرد، بستر راهبردی آن است. واشنگتن در سالهای اخیر با بهرهگیری از ابزارهای قضایی و مالی، تلاش کرده است تا رقبای فناورانه خود را زمینگیر کند و در این مسیر، پرونده هوآوی به یکی از مهمترین محورهای «جنگ فناوری» آمریکا علیه چین تبدیل شده است. جالب آنکه این دادگاه همزمان با نشست سران دو کشور در واشنگتن برگزار میشود و پرسشهای هیئت منصفه درباره دیدگاهشان نسبت به دولتهای چین و ایران، حکایت از رویکردی فراقضایی در این محاکمه دارد.
ایران؛ بهانهای برای اعمال فشار مضاعف
در قلب کیفرخواست، موضوع ادعای همکاری هوآوی با شرکت «اسکایکام» در ایران قرار دارد. آنها در ادعاهای خود میگویند تجهیزات رایانهای تحریمشده به اپراتور تلفن همراه ایران فروخته شده و عضویت «مِنگ وُنجو» در هیئت مدیره این شرکت، به عنوان بهانه ای برای این ماجراها عنوان شده است. اما نکته کلیدی آن است که آمریکا با احیای این پرونده کهنه، در شرایطی به آن دامن میزند که رقابت فناورانه دو کشور به اوج خود رسیده و هوآوی اکنون به یکی از ستونهای اصلی برنامه چین برای خودکفایی در حوزه تراشههای هوش مصنوعی تبدیل شده است.
پکن بارها این اقدامات را «سیاستزدگی قضایی» و بخشی از کارزار گستردهتر برای تضعیف جایگاه فناورانه چین توصیف کرده است. سخنگوی هوآوی نیز در تازهترین اظهارات، روایت دولت آمریکا را «بهوضوح نادرست» خوانده و تأکید کرده که اتهامات سرقت اسرار تجاری، بازپیرایی اختلافات تجاری است که سالها پیش حل وفصل شدهاند. از نگاه تحلیلگران، واشنگتن با طرح مجدد این پرونده در آستانه نشست مهم سران، درصدد است تا اهرم فشاری برای امتیازگیری در حوزههای کلانتر نظیر هوش مصنوعی، نیمهرساناها و امنیت شبکههای مخابراتی ایجاد کند.
از تحریم تا محاکمه؛ روایتی از یک کارزار هدفمند
پرونده هوآوی بخشی از یک استراتژی بلندمدت است که از دوران ریاستجمهوری اول دونالد ترامپ کلید خورد. در آن دوره، علاوه بر طرح اتهامات قضایی، آمریکا فشار گستردهای را به متحدان خود برای حذف تجهیزات هوآوی از شبکههای مخابراتی وارد کرد و این شرکت را در فهرست سیاه تجاری خود قرار داد. اکنون این روند نهتنها متوقف نشده، بلکه با بهانههای جدیدی چون همکاری با ایران، ابعاد تازهای یافته است.
کیفرخواست فعلی که دوره زمانی ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۰ را پوشش میدهد، هوآوی را متهم میکند که از طریق اسکایکام، کالاها و خدمات تحریمشده آمریکایی را در اختیار فعالیتهای خود در ایران قرار داده و ادعا میکند این شرکت از سیستم بانکی بینالمللی برای انتقال پول از این کشور استفاده کرده است. بااینحال، آنچه بیش از هر چیز در این پرونده محل تأمل است، زمانبندی و بستر سیاسی آن است؛ محاکمهای که در اوج رقابت فناورانه و همزمان با تحولات حساس بینالمللی برگزار میشود و بیتردید بر روابط پیچیده پکن و واشنگتن سایه خواهد انداخت.
از سال ۲۰۱۸ که مِنگ وُنجو در ونکوور بازداشت شد، پرونده هوآوی به یکی از حساسترین پروندههای حقوقی-سیاسی میان چین و آمریکا بدل گشت. بازداشت وی واکنش تند پکن را در پی داشت و به بحرانی در روابط سهجانبه دامن زد. هوآوی در سال ۲۰۱۹ به فهرست سیاه تجاری آمریکا افزوده شد و واشنگتن استفاده از تجهیزات آن را در شبکههای مخابراتی خود ممنوع اعلام کرد. دولت چین همواره تأکید کرده است که این اقدامات، تلاشی آشکار برای متوقف کردن رشد فناورانه این کشور و ایجاد مانع در مسیر دستیابی به خودکفایی صنعتی است. اکنون برگزاری این دادگاه در شرایطی که دو کشور در حوزههایی چون هوش مصنوعی و نیمهرساناها درگیر رقابتی تنگاتنگ هستند، نشاندهنده تداوم راهبرد واشنگتن در کارزار جامع مهار پکن است.
