مورینیو علیه منطق توپ طلا؛ چرا نباید امباپه برنده جایزه ۲۰۲۶ شود؟

به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از Goal، فرانسه رکوردهای جدیدی با کاپیتانش ثبت کرده است، اما ستاره رئال مادرید با وجود حمایت سرمربی جدیدش، هنوز به‌عنوان بهترین بازیکن جهان انتخاب نشده است.

چند روز پس از تماشای هت‌تریک تماشایی کیلیان امباپه در پیروزی چهار بر یک رئال مادرید مقابل رئال سوسیداد، از ژوزه مورینیو پرسیده شد که به نظر او چه کسی باید برنده توپ طلای ۲۰۲۶ شود؟، سرمربی پرتغالی رئال مادرید، طبق معمول، از این فرصت استفاده کرد تا دیدگاه رایج درباره این جایزه را به چالش بکشد.

مورینیو اظهار کرد: بهترین بازیکنان جهان دو، سه یا چهار نفر هستند و ما می‌دانیم چه کسانی هستند؛ آنها اینجا هستند. از نظر من، یک نفر هست که به‌صورت فردی، تابستان امسال تاریخ‌سازی کرد.

خط آخر مورینیو، به‌طور طبیعی اشاره‌ای به امباپه بود؛ بازیکنی که با به ثمر رساندن ۱۰ گل در هشت مسابقه فرانسه در جام جهانی ۲۰۲۶، کفش طلای این رقابت‌ها را به دست آورد و به بهترین گلزن تاریخ جام جهانی تبدیل شد. با این حال، ستاره رئال مادرید در رقابت برای توپ طلا پشت سر بازیکنانی مانند هری کین، لامین یامال، رودری و مایکل اولیسه قرار دارد، چرا که همه آنها فصل گذشته جام‌های مهمی به دست آوردند.

خویچا کواراتسخلیا، عثمان دمبله و ویتینیا، سه چهره اصلی پاری‌سن‌ژرمن در مسیر کسب دومین قهرمانی متوالی در لیگ قهرمانان اروپا، نیز از گزینه‌های جدی کسب این جایزه محسوب می‌شوند؛ اما مورینیو معتقد است شیوه رای‌گیری پذیرفته‌شده برای توپ طلا اساساً ایراد دارد.

سرمربی رئال مادرید اضافه کرد: نمی‌توانید توپ طلا را فقط به این دلیل به یک بازیکن بدهید که قهرمان لیگ قهرمانان یا جام جهانی شده است. توپ طلا باید به یکی از آن بازیکنانی برسد که وقتی بازنشسته می‌شوند، برای همیشه دلتان برایشان تنگ می‌شود؛ مارادونا، رونالدینیو، رونالدو نازاریو، کریستیانو رونالدو، مسی، زیدان. اگر می‌خواهیم به قهرمانی در لیگ قهرمانان پاداش بدهیم، پس آن را به لوئیس انریکه بدهید. برای تیم ملی اسپانیا هم آن را به لوئیس دلافوئنته بدهید. بهترین بازیکن جهان چیز دیگری است و او نه در پاری‌سن‌ژرمن است و نه در تیم ملی اسپانیا.

مورینیو درست می‌گوید که توپ طلای ارزشمند باید بیش از هر چیز، درخشش فردی را ارج بگذارد و نه اینکه تا این اندازه به جام‌های تیمی وابسته باشد. در دوران مدرن، این رای‌گیری بیشتر به یک مسابقه محبوبیت تبدیل شده تا ارزیابی خالص استعداد و تأثیرگذاری یک بازیکن. اما مورینیو در قرار دادن امباپه در جایگاه نخست بر اساس همین معیارها اشتباه می‌کند و اینکه بخواهیم ستاره فرانسوی را در کنار بسیاری از اسطوره‌های واقعی فوتبال قرار دهیم، هنوز زود است.

نقاط ضعف پرونده امباپه

از نظر آماری، امباپه فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۵ بسیار خوبی داشت، اما سطح کلی عملکردش هنوز با استانداردهای لازم برای توپ طلا فاصله دارد.

بازیکن ۲۷ ساله رئال مادرید پس از دیدار این هفته گفت: فکر می‌کنم وقتی برای رئال مادرید، بهترین باشگاه جهان، بازی می‌کنید، مردم شما را با این جایزه مرتبط می‌کنند. افراد زیادی درباره من و توپ طلا صحبت می‌کنند. البته من در مهم‌ترین رقابت تاریخ‌سازی کرده‌ام. من همیشه فکر می‌کنم بهترین بازیکن جهان هستم، اما هر کسی نظر خودش را دارد. البته امسال می‌تواند سال خوبی برای من برای بردن توپ طلا باشد. اما این روزنامه‌نگاران هستند که رای می‌دهند.

گزارش شده که در قرارداد امباپه با رئال مادرید بند پاداش ۱۵ میلیون یورویی برای توپ طلا وجود دارد؛ بنابراین عجیب نیست که او به‌صورت عمومی برای کسب این جایزه تبلیغ کند. از طرف دیگر، پرونده او با اعداد خام بسیار خوبی هم پشتیبانی می‌شود. امباپه در ۴۴ بازی برای رئال مادرید در فصل گذشته ۴۲ گل زد و هفت پاس گل نیز ثبت کرد. او در پنج وقفه ملی پیش از جام جهانی و خود مسابقات جام جهانی نیز ۱۶ گل برای فرانسه به ثمر رساند و مجموع گل‌هایش را در تمام رقابت‌ها به ۵۸ رساند؛ آماری که او را در کنار ارلینگ هالند، ماشین گلزنی نروژی منچسترسیتی، به دومین گلزن برتر اروپا تبدیل کرد.

امباپه در بیشتر بازی‌های بزرگ رئال مادرید نیز اثرگذار بود. او در بازی رفت و برگشت مرحله یک‌چهارم نهایی لیگ قهرمانان مقابل بایرن مونیخ که در نهایت با حذف مادرید همراه شد، گل زد و در دیدارهای لالیگا برابر بارسلونا و اتلتیکو مادرید نیز موفق به گلزنی شد. در نهایت، او عنوان آقای گلی هر دو رقابت را به دست آورد. با این حال، منصفانه است که بگوییم امباپه بیش از حد تک‌بعدی عمل کرد.

به دلیل تمایل کم او به بازگشت به عقب و مشارکت در کار دفاعی، رئال مادرید بارها در فاز انتقالی تحت فشار قرار گرفت. امباپه همچنین همچنان به سمت چپ زمین متمایل می‌شد و فضای وینیسیوس جونیور را اشغال می‌کرد؛ درست همان اتفاقی که در نخستین فصل حضورش در سانتیاگو برنابئو نیز رخ داده بود. نتیجه این بود که رئال مادرید بارها یک نقطه اتکای مشخص در محوطه جریمه نداشت.

دفعات زیادی هم وجود داشت که امباپه کاملاً بی‌اثر بود؛ از جمله در شکست‌های رئال مادرید مقابل سلتاویگو و اوساسونا در لالیگا، تساوی برابر رایو وایکانو، خیرونا و رئال بتیس و همچنین شکست یک بر صفر مقابل لیورپول در مرحله لیگ لیگ قهرمانان. اگر شکست دو بر صفر فرانسه برابر اسپانیا در نیمه‌نهایی جام جهانی را نیز به این فهرست اضافه کنیم، ارزیابی شخصی امباپه از جایگاه خودش چندان دقیق به نظر نمی‌رسد.

«قرار نیست برایش التماس کنم»

کمپین عمومی امباپه برای کسب توپ طلا در تضاد با رویکرد آرام یامال قرار دارد. کریستوف دوگاری، قهرمان جام جهانی با فرانسه، در واکنش به صحبت‌های جدید امباپه درباره این جایزه، ذهنیت او را زیر سؤال برد. دوگاری به RMC Sport گفت: اینکه علناً برای یک جایزه فردی درخواست کنید، از نظر من بچگانه و تأسف‌آور است. مخصوصاً وقتی کاپیتان تیم ملی هستید، هیچ چیز بزرگی در درخواست کردن برای این جایزه وجود ندارد.

شاید این انتقاد کمی تند باشد، اما اصل دیدگاه او قابل تأمل است. اگر امباپه واقعاً شایسته توپ طلا باشد، دلیلی ندارد که خودش علناً درباره شانسش برای کسب این جایزه صحبت کند. عملکرد فوتبالی او باید به‌تنهایی گویای همه چیز باشد. در صحبت‌های امباپه نوعی حس ناامیدی وجود دارد؛ انگار او به این جایزه به‌عنوان نوعی تأیید و اعتبار نیاز دارد. یامال، در نقطه مقابل، بسیار آرام‌تر برخورد می‌کند.

ستاره جوان بارسلونا گفته است: امسال با بارسا و اسپانیا فوق‌العاده بوده است. شانس بردن توپ طلا را دارم چون سال بسیار خوبی داشته‌ام. اما فکر نمی‌کنم لازم باشد کمپین راه بیندازم. به سالی که داشتم افتخار می‌کنم؛ سالی که در آن جام جهانی و لالیگا را بردم. دیگر چه چیزی می‌توانم بخواهم؟ بازیکنان دیگری هم در سطح فوق‌العاده‌ای بوده‌اند. اما تصمیم گرفتن وظیفه شماست؛ من قرار نیست برای چیزی التماس کنم.

پاداش به هنر

بازیکنان خلاقی مانند یامال و کواراتسخلیا در مجموع تأثیر بسیار بیشتری از امباپه داشته‌اند. یامال بیشتر از امباپه شایسته دریافت توپ طلا است، اما نه به این دلیل که جام جهانی و لالیگا را برده است. در حالی که امباپه بار دیگر به‌عنوان یک تمام‌کننده فوق‌العاده ظاهر شد، یامال به‌طور مداوم بر تمام فاز هجومی بارسلونا، به‌خصوص در تیم هانسی فلیک، تسلط داشت.

این بازیکن ۱۹ ساله در تمام رقابت‌ها ۴۱ تأثیر مستقیم روی گل‌های بارسلونا داشت و در جریان بازی ۱۰۷ موقعیت برای هم‌تیمی‌هایش خلق کرد؛ آماری که در میان تمام بازیکنان پنج لیگ معتبر اروپا، بیشتر از هر بازیکن دیگری بود. این همان سطحی از تأثیرگذاری است که باید از برنده توپ طلا انتظار داشت.

جایزه گرد مولر برای تقدیر از بهترین مهاجم یک فصل ایجاد شده است؛ جایزه‌ای که امباپه، به شکل عجیبی، قطعاً آن را هم از دست خواهد داد، چرا که هری کین با ۷۳ گل برای بایرن مونیخ و تیم ملی انگلیس، بهترین گلزن اروپا در فصل گذشته بود. گلزنی و تعیین‌کنندگی همچنان برای قرار گرفتن در جمع نامزدهای توپ طلا ضروری است، اما هنر و میزان تلاش نیز باید به همان اندازه اهمیت داشته باشد.

به همین دلیل، در یک دنیای ایده‌آل، یامال و کواراتسخلیا باید در زمان اعلام نتیجه نهایی رای‌گیری در لندن در ۲۶ اکتبر، دو رتبه نخست را در اختیار داشته باشند. هر دو بازیکن، بازیکنانی تیمی هستند که اطرافیانشان را نیز به بازی بهتر ترغیب می‌کنند.

کواراتسخلیا در ۱۶ بازی در مسیر دفاع پاری‌سن‌ژرمن از عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا، ۱۷ تأثیر مستقیم روی گل داشت و به نخستین بازیکنی تبدیل شد که در هفت بازی متوالی مرحله حذفی یک فصل، حداقل یک گل یا پاس گل ثبت می‌کند. او نیز مانند یامال از آزمون چشمی سربلند بیرون آمد؛ بازی‌ها را با توانایی فردی خود تغییر می‌داد و هم به‌عنوان یک دریبل‌زن و هم یک بازی‌ساز خلاق فوق‌العاده عمل می‌کرد.

زیرِ سایه؟

مسی در جام جهانی برای آرژانتین مهم‌تر از امباپه برای فرانسه بود. ویژگی‌های مشابه بود که باعث شد مسی هر هشت توپ طلای خود را به دست بیاورد. حتی می‌توان این استدلال را مطرح کرد که او در تک‌تک سال‌های بین ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳ شایسته دریافت این جایزه بود، چرا که هیچ بازیکنی از نظر تأثیرگذاری کلی در زمین به جادوگر آرژانتینی نزدیک نمی‌شد.

اگر مسی ماه آینده نهمین توپ طلای رکوردشکن خود را به دست بیاورد، اتفاقی شگفت‌انگیز خواهد بود، چرا که اعضای هیئت انتخاب به دلیل بازی کردن او در خارج از اروپا، احتمالاً او را جریمه خواهند کرد. آمار عجیب ۵۲ گل و پاس گل مسی در تنها ۳۰ بازی برای اینتر میامی در دوره زمانی محاسبه توپ طلا، احتمالاً وزن چندانی نخواهد داشت، زیرا لیگ اصلی آمریکا از نظر سطح، پایین‌تر از لیگ برتر انگلیس، لالیگا، بوندسلیگا، سری A و لیگ یک فرانسه محسوب می‌شود.

با این حال، مسی در جام جهانی ثابت کرد که همچنان می‌تواند در بالاترین سطح فوتبال جهان بدرخشد. رودری جایزه بهترین بازیکن جام جهانی را به دست آورد، اما این جایزه باید به کاپیتان آرژانتین می‌رسید؛ بازیکنی که کشورش را تا دومین فینال متوالی جام جهانی کشاند.

حداقل سه گل از هشت گل او را می‌توان کاملاً حیاتی دانست؛ به‌خصوص گل تماشایی او در مرحله یک‌هشتم نهایی برابر مصر که بازی را به تساوی کشاند. عملکرد مسی در نیمه دوم دیدار برابر انگلیس در نیمه‌نهایی نیز خیره‌کننده بود. فرانسه احتمالاً حتی بدون امباپه هم می‌توانست به نیمه‌نهایی برسد، اما آرژانتین بدون مسی کاملاً گم می‌شد.

کین نیز بالاتر از ستاره مادریدی قرار می‌گیرد و دلیل آن فقط تعداد گل‌هایش نیست. مهاجم تعیین‌کننده بایرن مونیخ و تیم ملی انگلیس نقش بسیار مهمی در ساخت بازی دارد و می‌تواند از راه‌های مختلف به تیم‌های مقابل ضربه بزند. امباپه که وابستگی زیادی به سرعت انفجاری خود دارد، در مقایسه با کین قابل پیش‌بینی‌تر است. هیچ بازیکنی بهتر از او نمی‌تواند پشت خط دفاع حریف نفوذ کند، اما مقابل تیم‌هایی که با بلوک دفاعی پایین بازی می‌کنند، حرکت او به داخل از سمت چپ و سپس شوت زدن، به‌راحتی توسط دفاع‌های بهتر قابل مهار است.

نیاز به یک تحول فکری

امباپه برای رسیدن به سطح بعدی باید از هم‌تیمی فرانسوی‌اش، دمبله، الگوبرداری کند. هیچ‌کس نمی‌گوید امباپه باید برای بالاخره رسیدن به توپ طلا به یک جادوگر شکست‌ناپذیر در حد و اندازه مسی تبدیل شود. اگر او از دمبله الگو بگیرد و واقعاً برای تیم کار کند، همین مسئله می‌تواند برای رساندن او به آن سطح کافی باشد.

دمبله پیش از حضور لوئیس انریکه در پاری‌سن‌ژرمن به کم‌کاری و ضعف در میزان تلاش دفاعی شهرت داشت، اما سرمربی اسپانیایی او را به یک ماشین پرس تبدیل کرد. توپ طلای ۲۰۲۵ نیز به دمبله رسید، زیرا او نیروی محرکه بهترین تیم اروپا بود و آمار فوق‌العاده‌اش در یک‌سوم هجومی زمین، محصول همین تلاش همه‌جانبه بود.

رافینیا، وینگر بارسلونا، نیز پس از آنکه پیش‌تر با مشکلاتی در زمینه ثبات عملکرد روبه‌رو بود، تحت هدایت فلیک به بازیکنی تبدیل شده که در زمان از دست دادن توپ، به‌شدت برای بازپس‌گیری آن تلاش می‌کند. مورینیو نیز اگر می‌خواهد رئال مادرید دوباره جام‌های بزرگ را فتح کند، باید همین سخت‌کوشی را از امباپه بیرون بکشد.

با این حال، ممکن است مورینیو در این زمینه با کار بسیار دشواری روبه‌رو باشد. امباپه پیش از پیروزی نزدیک ۲ بر یک رئال مادرید مقابل اینتر در لیگ قهرمانان اروپا در روز سه‌شنبه، در پاسخ به این پرسش که آیا باید از مهاجمان مدرنی مانند دمبله و رافینیا چیزهایی یاد بگیرد، با لحنی مغرورانه گفت:

«می‌توانم بگویم که بیشتر از دو بازیکنی که نام بردید گل زده‌ام. اما می‌خواهم عاقل باشم و بگویم که البته باید پیشرفت کنم… حتی اگر کارهایی را انجام دهم که آن بازیکنان انجام نمی‌دهند.»

کاملاً مشخص است که این بازیکن ۲۷ ساله هنوز به بلوغ بیشتری نیاز دارد. امباپه فوتبالیستی فوق‌العاده است که همین حالا هم به دستاوردهایی رسیده که بیشتر بازیکنان حتی نمی‌توانند رؤیای آنها را داشته باشند، اما او هنوز بهترین بازیکن جهان نیست؛ دست‌کم فعلاً.

تا زمانی که امباپه یاد نگیرد تیم را بالاتر از خودش قرار دهد، این وضعیت همچنان ادامه خواهد داشت.