جزئیات عملیات نجات خدمه جنگنده F-۱۵ آمریکایی در ایران

یکی از دو سرنشین جنگنده F-15E آمریکا که در ماه آوریل بر فراز ایران هدف قرار گرفت، برای نخستین بار جزئیات سقوط، مجروح و پنهان شدن در ارتفاعات و عملیات گسترده ارتش آمریکا برای نجات خود را روایت کرده است. این نظامی آمریکایی می‌گوید با چتری آسیب‌دیده به زمین برخورد کرد و با وجود شکستگی‌های متعدد، نزدیک به ۵۰ ساعت در مناطق کوهستانی جنوب اصفهان پنهان ماند تا سرانجام گروه نجات به او رسید.

این افسر نیروی هوایی آمریکا که به دلایل امنیتی نامش اعلام نشده، با شناسه عملیاتی «Dude ۴۴ Bravo» یا «براوو» معرفی شده است. او افسر سامانه‌های تسلیحاتی و سرنشین کابین عقب یک جنگنده دو نفره F-15E Strike Eagle بود.

براوو در گفت‌وگو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس آمریکا، لحظه اصابت موشک به جنگنده را «مانند برخورد با یک قطار باری» توصیف کرده است.

این جنگنده بامداد سوم آوریل، برابر با ۱۴ فروردین، در منطقه‌ای کوهستانی در جنوب اصفهان هدف قرار گرفت. دو سرنشین آن با نام‌های عملیاتی «آلفا» و «براوو» شناخته می‌شدند؛ آلفا خلبان هواپیما و براوو افسر سامانه‌های تسلیحاتی بود. کد عملیاتی جنگنده آن‌ها نیز «رفیق ۴۴» (Dude ۴۴) عنوان شد.

مقام‌های آمریکایی می‌گویند عملیات نجات این دو نفر در نهایت به پیاده شدن ۹۲ نیروی ویژه آمریکایی به خاک ایران و مشارکت ۲۱ هواگرد در چند مرحله منجر شد.

سقوط با چتر آسیب‌دیده

بر اساس روایت آمریکا، این F-15E با یک موشک دوش‌پرتاب زمین‌به‌هوا هدف قرار گرفت. سی‌بی‌اس ارزش این جنگنده را حدود ۳۰ میلیون دلار و بهای چنین موشکی را نزدیک به ۱۰۰ هزار دلار اعلام کرده است.

دو سرنشین ابتدا تلاش کردند هواپیما را نجات دهند، اما خیلی زود مشخص شد ادامه پرواز ممکن نیست و هر دو ایجکت کردند. وزش باد هنگام فرود باعث شد آلفا و براوو در فاصله‌ای حدود پنج مایل، نزدیک به هشت کیلومتر، از یکدیگر به زمین برسند.

مشکل اصلی براوو این بود که چتر نجاتش هنگام اصابت موشک آسیب دیده بود. او در این مصاحبه درباره لحظه سقوط می‌گوید:

یک لحظه به بالا نگاه کردم و دیدم هیچ چتری وجود ندارد. وحشتناک‌ترین صحنه‌ای بود که در تمام عمرم دیده بودم.

براوو در شرایطی که به گفته خودش تقریباً در حال سقوط آزاد بود، تلاش کرد بخش‌های درهم‌پیچیده چتر را باز کند. کارشناسان نظامی بر اساس جراحات او تخمین زده‌اند سرعتش هنگام برخورد با زمین بین ۷۰ تا ۱۰۰ مایل در ساعت، معادل حدود ۱۱۰ تا ۱۶۰ کیلومتر در ساعت بوده است.

این برخورد باعث شکستگی کمر، بازو و شانه او شد. مچ پایش نیز آسیب دید و سر و صورتش دچار بریدگی و خونریزی شد. با این حال، او بلافاصله تلاش کرد از محل فرود فاصله بگیرد.

براوو می‌گوید:

ما آموزش دیده‌ایم خود را با شرایط تطبیق دهیم و بر مشکلات غلبه کنیم. با وجود جراحات، تا جایی که می‌توانستم سریع از محل فرود دور شدم.

او در تاریکی خود را در دره‌ای با دیواره‌های مرتفع یافت و تصمیم گرفت برای مخفی شدن به ارتفاعات برود. براوو مدعی شد که با وجود شکستگی‌ها خود را به خط‌الرأسی در ارتفاع بیش از دو هزار و ۱۰۰ متر، رساند.

وقتی از او پرسیده شد چگونه با چنین جراحاتی توانسته از کوه بالا برود، پاسخ داد نمی‌خواسته در صورت بازداشت مقابل دوربین تلویزیون ایران قرار بگیرد. براوو در پاسخ به سوال مجری در مورد انگیزه‌اش در آن لحظه برای بالا رفتن از کوه با وجود جراحات فراوان، با لحنی طنزآمیز می‌گوید: «نباید بی‌انگیزگی باعث شود سر از تلویزیون ایران دربیاوری.» این صحبت خلبان به نگرانی او از اسارت اشاره دارد.

نجات آلفا با ۲۱ هواگرد

حدود شش ساعت بعد از سقوط F-15E در ایران، نیروهای آمریکایی موفق شدند محل آلفا، خلبان جنگنده F-۱۵، را پیدا کنند و نخستین عملیات نجات را آغاز کنند.

بر اساس گزارش سی‌بی‌اس، در این مرحله ۲۱ هواگرد شامل ۱۲ جنگنده، چهار هواپیمای جنگ الکترونیک و پنج هواگرد امداد و نجات وارد خاک ایران شدند.

دو هلیکوپتر برای خارج کردن آلفا وارد منطقه شدند و به گفته مقام‌های آمریکایی زیر آتش قرار گرفتند.

یک هلیکوپتر HH-۶۰ بر اثر تیراندازی سلاح‌های سبک آسیب دید و شماری از خدمه آن مجروح شدند، اما توانست به منطقه‌ای امن بازگردد. یک هواپیمای تهاجمی E-۱۰ نیز آسیب دید و خلبان آن مجبور شد بر فراز خلیج فارس خروج اضطراری انجام دهد. این خلبان نیز نجات پیدا کرد.

نیروهای آمریکایی در همان عملیات برای یافتن براوو تلاش کردند، اما موفق نشدند و از منطقه خارج شدند. آلفا از گفت‌وگو با سی‌بی‌اس خودداری کرده، اما بر اساس گزارش‌ها اکنون به پرواز در نیروی هوایی آمریکا بازگشته است.

پیام کوتاه براوو: «آسیب دیده‌ام، در حرکت هستم»

براوو با فرا رسیدن شب توانست مکانی برای مخفی شدن پیدا کند و از آنجا یک پیام رمزگذاری‌شده ارسال کرد: «آسیب دیده‌ام، در حرکت هستم.» او در پیام دیگری نیز نوشت: «خدا نیکوست.»

هگست گفته دریافت این پیام‌ها به فرماندهان آمریکایی اطمینان داد که براوو زنده است و همچنان می‌تواند حرکت کند.

مقام‌های آمریکایی ابتدا احتمال اجرای عملیات دیگری در همان شب را بررسی کردند، اما در نهایت تصمیم گرفتند نجات او را حدود ۲۴ ساعت به تعویق بیندازند.

سی‌بی‌اس همچنین مدعی شده سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، عملیات فریب چندجانبه‌ای برای منحرف کردن جست‌وجوی نیروهای ایرانی اجرا کرده است. طبق این گزارش، اطلاعات ساختگی مبنی بر حرکت براوو به سوی مرز افغانستان، دریای خزر یا جنوب ایران منتشر و هم‌زمان از فناوری محرمانه‌ای برای تعیین دقیق محل اختفای او استفاده شد.

در مرحله دوم عملیات، مقیاس حضور هوایی به شکل چشمگیری افزایش یافت. بر اساس ارقام اعلام‌شده از سوی آمریکا، ۱۵۵ هواگرد شامل ۶۴ جنگنده، چهار بمب‌افکن، ۴۸ هواپیمای سوخت‌رسان، ۱۳ هواگرد امداد و نجات و ۲۶ هواگرد اطلاعاتی و جنگ الکترونیک در این عملیات شرکت داشتند.

برد کوپر مدعی شد حدود ۹۲ نظامی آمریکایی در مرحله اصلی عملیات روی زمین حضور داشتند، چند صد نفر در هوا فعالیت می‌کردند و در مجموع بین سه تا پنج هزار نفر در بخش‌های مختلف پشتیبانی عملیات نقش داشتند.

او این مأموریت را «عملیاتی در دل یک عملیات دیگر» توصیف کرده و گفته این نخستین ورود نیروهای آمریکایی به خاک ایران در ۴۶ سال گذشته بوده است.

فرود هواپیماهای آمریکایی در زمین کشاورزی

پنتاگون دست‌کم چهار طرح برای خارج کردن براوو از ایران بررسی کرده بود. در نهایت تصمیم گرفته شد دو فروند هواپیمای ترابری ویژه MC-۱۳۰ در یک باند موقت ایجادشده در زمین‌های کشاورزی، حدود ۱۶ کیلومتر دورتر از محل اختفای او، فرود بیایند.

داخل این هواپیماها چهار هلیکوپتر کوچک MH-۶ Little Bird به‌صورت قطعات جداشده حمل می‌شد. نیروهای آمریکایی پس از فرود، هلیکوپترها را در حدود ۱۵ دقیقه سرهم کردند.

پرواز از باند موقت تا خط‌الرأسی که براوو در آن پنهان شده بود حدود هفت دقیقه طول می‌کشید. نیروهای ویژه مسئول حفاظت از باند بودند و نیروهای امداد و نجات رزمی نیروی هوایی آمریکا، معروف به «پی‌جی»، به سمت محل حضور براوو حرکت کردند.

براوو لحظه رسیدن گروه نجات را «یکی از بهترین لحظات زندگی‌اش» توصیف کرده است. او حاضر نشده جزئیات گفت‌وگویش با نیروهای نجات را بیان کند، اما گفته نخستین جمله‌ای که به آنها گفت بسیار کوتاه بود: «بزنین بریم.»

با رسیدن نیروها، مشکل تازه‌ای به وجود آمد. چرخ‌های دو MC-۱۳۰ در خاک نرم باند موقت فرو رفت و هواپیماها دیگر قادر به برخاستن نبودند. به این ترتیب، بیش از ۹۰ نظامی آمریکایی به همراه براوو همچنان باید راهی برای خروج از خاک ایران پیدا می‌کردند.

پنتاگون در نهایت طرح پشتیبان را اجرا کرد و با استفاده از هواپیماهای ترابری سبک‌تر نیروها را از منطقه خارج کرد.

دو هواپیمای MC-۱۳۰ زمین‌گیرشده و چهار هلیکوپتر Little Bird در محل باقی ماندند که ارتش آمریکا مدعی است آنها را بمباران و منهدم کرده است.

پیت هگست در ادامه این مستند مدعی می‌شود که عملیات نجات با درگیری مسلحانه همراه بوده است. به گفته او، نیروهای آمریکایی در مسیر ورود و خروج از منطقه با آتش نیروهای مقابل مواجه شدند.

براوو سرانجام هنگام طلوع آفتاب پنجم آوریل، برابر با ۱۶ فروردین، و حدود ۵۰ ساعت پس از هدف قرار گرفتن جنگنده‌اش به منطقه امن منتقل شد؛ پایان عملیاتی که بر اساس روایت مقام‌های آمریکایی، از یک سقوط در کوه‌های جنوب اصفهان آغاز شد و به یکی از گسترده‌ترین عملیات‌های نجات نظامی آمریکا در خاک ایران تبدیل شد.