جزئیات توافق جنجالی آمریکا بر سر گرینلند

دونالد ترامپ اعلام کرده آمریکا با دانمارک و گرینلند بر سر توافقی تازه به تفاهم رسیده که به گفته او، «کنترل دائمی» امنیت گرینلند را در اختیار واشنگتن قرار می‌دهد. با این حال، مقام‌های دانمارک و گرینلند تأکید کرده‌اند که این توافق به معنای واگذاری حاکمیت این جزیره به آمریکا نیست و همچنان باید به تصویب پارلمان‌های دو طرف برسد.

ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که این توافق تضمین می‌کند آمریکا «برای همیشه» بتواند هر اقدامی را که برای دفاع از گرینلند و امنیت خود لازم می‌داند انجام دهد. او همچنین اعلام کرده برنامه‌ریزی برای افزایش حضور نظامی آمریکا در این جزیره به‌سرعت آغاز خواهد شد.

رئیس‌جمهور آمریکا نوشت:

با خرسندی اعلام می‌کنم که ایالات متحده آمریکا با پادشاهی دانمارک و گرینلند توافقی منعقد کرده است که کنترل دائمی امور امنیتی و تمامی نیازهای دیگر در گرینلند را به ایالات متحده می‌دهد و به‌طور کامل به همه نگرانی‌های متعدد آمریکا رسیدگی می‌کند.

بر اساس اطلاعاتی که تاکنون منتشر شده، توافق جدید به آمریکا حقوق گسترده‌ای برای دسترسی نظامی، استقرار نیرو و عبور هوایی در گرینلند می‌دهد، اما مالکیت یا حاکمیت این سرزمین را به واشنگتن منتقل نمی‌کند.

یکی از بخش‌های اصلی توافق این است که کشورهای غیرعضو ناتو، از جمله رقبای آمریکا مانند روسیه و چین، نتوانند در گرینلند پایگاه نظامی ایجاد کنند یا حضور نظامی داشته باشند. بر اساس گزارش واشنگتن‌پست، سرمایه‌گذاری‌های حساس در گرینلند نیز برای کشورهای خارج از ناتو و اتحادیه اروپا محدود خواهد شد.

ترامپ تاکید کرد که این توافق هیچ هزینه‌ای برای ایالات متحده نخواهد داشت و نوشت:

از این پس هیچ‌یک از دشمنان آمریکا هرگز نمی‌توانند بدون موافقت کتبی و صریح ما در گرینلند پایگاه ایجاد کنند، حضور نظامی داشته باشند یا سرمایه‌گذاری‌های حساس انجام دهند.

رئیس‌جمهور ایالات متحده همچنین گفته آمریکا در توسعه و ساخت‌وساز در گرینلند با مردم این جزیره همکاری خواهد کرد. او این توافق را برای آمریکا، دانمارک، گرینلند و متحدان ناتو «تاریخی» و «ویژه» توصیف کرده و گفته واشنگتن از این منطقه راهبردی به‌شدت محافظت خواهد کرد.

با این حال، نحوه توصیف توافق از سوی آمریکا با موضع دانمارک و گرینلند تفاوت دارد. ترامپ از «کنترل دائمی» سخن گفته، اما مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، تأکید کرده این توافق حاکمیت و تمامیت ارضی پادشاهی دانمارک و همچنین حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند را به رسمیت می‌شناسد.

ینس فردریک نیلسن، نخست‌وزیر گرینلند، نیز از توافق استقبال کرده و گفته است این توافق امنیت گرینلند و اتحاد کشورهای غربی را تقویت می‌کند و منافع این جزیره را به رسمیت می‌شناسد.

طبق اعلام مقام‌های دانمارکی و گرینلندی، قرار است توافق در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک امضا شود. پس از آن نیز باید مراحل قانونی و پارلمانی در دانمارک و گرینلند طی شود تا توافق رسماً اجرایی شود.

آمریکا البته از دهه‌ها قبل حضور نظامی گسترده‌ای در گرینلند داشته است. توافق دفاعی سال ۱۹۵۱ میان آمریکا و دانمارک به واشنگتن اجازه ساخت و اداره پایگاه، استقرار نیرو و استفاده از فضای هوایی و برخی مناطق این جزیره را داده بود. آمریکا اکنون نیز پایگاه فضایی پیتوفیک را در شمال‌غرب گرینلند اداره می‌کند.

هنوز مشخص نیست توافق جدید دقیقاً چه میزان اختیارات بیشتری نسبت به چارچوب موجود به آمریکا می‌دهد.

ترامپ در ماه‌های گذشته بارها تأکید کرده بود گرینلند برای امنیت ملی آمریکا اهمیت حیاتی دارد و حتی در مقاطعی احتمال تصرف این جزیره با زور را رد نکرده بود. این مواضع واکنش شدید دانمارک و مقام‌های گرینلند را به دنبال داشت و به یکی از جدی‌ترین نقاط تنش میان اعضای ناتو تبدیل شد.

توافق تازه ظاهراً تلاشی برای پایان دادن به این اختلاف است؛ آمریکا حضور نظامی و امنیتی گسترده‌تری به دست می‌آورد، در حالی که دانمارک و گرینلند حاکمیت خود بر این جزیره را حفظ می‌کنند.