هیتر گلخانه چقدر سوخت مصرف می کند؟ (کاهش مصرف سوخت)

مدیریت بهینه انرژی و کنترل دقیق هزینه های جاری، از دلایل اصلی موفقیت و سودآوری گلخانه ها به شمار می رود. در این مسیر، آگاهی از نحوه محاسبه مصرف گاز گلخانه به عنوان یکی از اصلی ترین متغیرهای اقتصادی، اقدامی کاملاً ضروری است. اما محاسبات دقیق به تنهایی کافی نیست؛ خرید هیتر بدون دقت به این نکات و استانداردهای مصرف، می تواند در آینده خسارت های جبران ناپذیری به بار بیاورد.

امسال به دلیل بحران افزایش مصرف گاز در کشور، نظارت اداره گاز روی گلخانه ها بسیار دقیق تر شده و در صورت استفاده از هیترهای غیراستاندارد، قطعاً انشعاب گاز شما قطع خواهد شد.

فرمول و روش سریع محاسبه مصرف گاز گلخانه

برای محاسبه میزان گازی که هیتر گلخانه شما می سوزاند، یک فرمول بسیار ساده وجود دارد. کافی است «ظرفیت مشعل» را بر «ارزش حرارتی گاز» تقسیم کنید.

ارزش حرارتی گاز طبیعی در حالت استاندارد ۸,۹۰۰ کیلوکالری بر متر مکعب است. یعنی هر یک متر مکعب گازی که از کنتور شما عبور می‌کند، توان تولید ۸۹۰۰ کیلوکالری گرما را دارد.

بنابراین، اگر شما یک هیتر با مشعل ۲۵۰,۰۰۰ کیلوکالری خریده باشید، مصرف گاز آن در حداکثر توان به این شکل محاسبه می شود: ۲۵۰,۰۰۰ ÷ ۸,۹۰۰ = ۲۸ متر مکعب در ساعت.

تا اینجای کار همه‌چیز ساده و شفاف است؛ مشعل شما ساعتی ۲۸ متر مکعب گاز مصرف می‌کند و شما هزینه آن را می‌پردازید. اما آیا تمام این ۲۵۰ هزار واحد گرما به گلخانه شما می‌رسد؟ قطعاً خیر.

نکته مهمی که بسیاری از سازندگان هیتر به شما نمی گویند

نکته ای که خیلی از گلخانه داران در آن اشتباه می کنند این است که: ما فکر می کنیم وقتی اسم یک هیتر «۲۵۰ هزار» است، یعنی قرار است دقیقاً به همان اندازه، گلخانه ما را گرم کند. اما واقعیت چیز دیگری است! کنتور گاز شما دقیقاً به اندازه همان ۲۵۰ هزار شماره می اندازد، اما بخش زیادی از این گرما اصلاً به گیاهان شما نمی رسد، راندمان افت می کند و گرما از لوله دودکش بیرون می رود!

بررسی عملی تاثیر راندمان بر ظرفیت گرمایشی

فرض کنید هر دو دستگاه دقیقاً ۲۸ متر مکعب در ساعت گاز مصرف می کنند:

• در یک هیتر معمولی (با راندمان ۶۰٪): دستگاه شما این گاز را می سوزاند، اما تنها ۱۵۰,۰۰۰ کیلوکالری در ساعت گرمای مفید به سالن می دهد! ۱۰۰ هزار واحد گرمای بقیه، از طریق لوله دودکش مستقیماً به آسمان فرستاده می شود. به زبان خیلی ساده: شما پول قبض گاز یک دستگاه ۲۵۰ هزارتایی را می دهید، اما در واقعیت گرمای یک دستگاه ۱۵۰ هزارتایی را تحویل می گیرید و بخش عظیمی از گاز مصرفی تان رسماً هدر می رود.
• در یک هیتر صنعتی جدید (با راندمان بالای ۹۰٪): دستگاه شما دقیقاً همان ۲۸ متر مکعب گاز را می سوزاند (یعنی عدد کنتور و پولی که سر ماه می دهید با حالت قبلی کاملاً یکی است!)، اما به دلیل مهندسی فوق العاده کوره، ۲۳۵,۰۰۰ کیلوکالری در ساعت گرمای خالص و مفید را به گیاهان هدایت می کند.

در واقع شما با مصرفِ همان مقدار گاز، تأثیر چشمگیری در جلوگیری از هدررفت انرژی گذاشته اید؛ پولی که می دهید دیگر هدر نمی‌ رود و جای خالی آن گرمای هدررفته، حالا گلخانه شما را در شب های سرد گرم نگه می دارد.

چه عواملی مصرف سوخت هیتر گلخانه را تغییر می دهند؟

چرا دو گلخانه با متراژ مشابه، قبض گاز متفاوتی دارند؟ متغیرهای زیر مستقیماً روی میزان کارکرد مشعل و مصرف گاز تاثیر می گذارند:

ابعاد و ارتفاع سازه (حجم هوای درگیر)

هرچه سقف بلندتر باشد، هوای گرم تمایل دارد زیر سقف جمع شود. در این حالت ترموستات در سطح گیاه احساس سرما می کند و دستور کار مداوم به هیتر می دهد. عدم جانمایی درست دستگاه در سالن نیز همین مشکل را تشدید می کند.

نوع پوشش گلخانه

دیواره ها و سقف گلخانه اصلی ترین مرز تبادل حرارتی با محیط بیرون هستند. میزان پرت حرارتی در نایلون های تک لایه بسیار بالاست. استفاده از پوشش های دوجداره، شیشه یا پلی کربنات جلوی فرار گرما را می گیرد و مشعل هیتر زودتر خاموش می شود.

حداقل دمای منطقه و اقلیم سردسیر

هرچه سرمای بیرون شدیدتر باشد، هیتر باید برای جبران افت دما زمان بیشتری روشن بماند.

فشار پایین گاز

اگر فشار شبکه گاز پایین باشد، گاز با حجم مناسب به مشعل منتقل نمی شود و در نتیجه احتراق ناقص صورت می گیرد. یعنی شما گاز مصرف می کنید اما گرمای کامل و شعله آبی و استاندارد را دریافت نمی کنید.

راندمان و کیفیت کوره هوای گرم

بیشترین میزان گرمای داخل دستگاه توسط مشعل تولید و وارد محیط می شود. اگر طراحی کوره و پاس های حرارتی مهندسی شده باشد، راندمان به حداکثر (حدود ۹۴ درصد) می رسد و کمترین میزان گرما از دودکش هدر می رود.

خطر نشت مونوکسید کربن

اگر هیتر استاندارد نباشد، گاز مونوکسید کربن وارد هوای گرم سالن می شود. وجود این گاز در محیط گلخانه، اصلی ترین دلیل گلریزی زمستان در بوته ها است که مستقیماً محصول شما را نابود می کند.

راهکارهایی برای کاهش مصرف سوخت گلخانه

برای کاهش مصرف سوخت گلخانه این راهکارهای عملی را اجرا کنید:

• یکنواخت سازی جریان هوا: هیتری بخرید که فن قدرتمندی داشته باشد. جریان هوای خوب در محیط باعث می شود گرما به صورت یکنواخت توزیع شود. این کار نه تنها باعث می شود به تعداد بخاری کمتری نیاز پیدا کنید، بلکه باعث می شود کشت شما کاملاً یکدست بالا بیاید.
• فن سیرکوله: استفاده از این فن‌ها باعث می‌شود هوای گرمی که به دلیل سبکی به سمت سقف گلخانه حرکت کرده است، دوباره به پایین و در سطح گیاهان به جریان بیفتد. این کار از حبس شدن و هدررفت گرما در زیر سقف جلوگیری می‌کند و با ایجاد دمای یکنواخت در کل محیط، باعث می‌شود سیستم‌های گرمایشی زمان کمتری روشن بمانند که نتیجه‌ی آن صرفه‌جویی چشمگیر در مصرف سوخت است.
• سرویس دوره ای و تنظیم مشعل: تنظیم نبودن مشعل، یکی از مهم‌ترین دلایل احتراق ناقص و اتلاف انرژی است. مشعل باید ترکیب هوا و گاز را به درستی بسوزاند. این کار علاوه بر جلوگیری از هدررفت انرژی، به کاهش گازهای گلخانه ای مضر ناشی از احتراق ناقص نیز کمک می کند.
• تامین حجم و فشار سوخت مناسب: لوله کشی و رگلاتور گاز را چک کنید تا افت فشار باعث احتراق ناقص نشود.
• عدم دستکاری ترموستات: ترموستات محیطی را روی دمای استاندارد تنظیم کنید و مدام با آن بازی نکنید. روشن و خاموش شدن های دستی و غیرمنطقی، مصرف را بالا می برد.

جدول عیب یابی : چرا هیتر من زیاد گاز مصرف می کند؟

تاثیر انتخاب هیتر راندمان بالا در کاهش هزینه ها

اگر دستگاه شما راندمانی بالای ۹۰% داشته باشد، مصرف سوخت شما به شکل چشمگیری پایین می آید. یک هیتر استاندارد با کوره استیل و طراحی درست، تمام گرمای حاصل از سوخت را به محیط می دهد و دودکش آن تنها گازهای سوخته را خارج می کند.

سرمایه گذاری روی یک هیتر باکیفیت و دارای فن قدرتمند، شاید در ابتدا هزینه خرید را کمی بالا ببرد، اما با کاهش قبض گاز و جلوگیری از آسیب به محصول (جلوگیری از گلریزی و ایجاد کشت یکدست)، این هزینه در همان زمستان اول به جیب شما برمی گردد.

نتیجه گیری

تا اینجا با هم سریع ترین روش های محاسبه مصرف گاز گلخانه و روش های کاربردی کاهش مصرف سوخت را بررسی کردیم. حالا می دانیم که مواردی مثل انتخاب هیتر با راندمان بالا، سرویس منظم مشعل، چک کردن ترموستات و حتی در نظر گرفتن ابعاد دقیق گلخانه، چقدر روی کاهش هزینه ها تأثیرگذارند.

سوالات متداول

1. راندمان حرارتی دستگاه باید چقدر باشد؟

راندمان دستگاه باید (۹۰ درصد به بالا) باشد. این یعنی تقریباً تمام سوخت مصرفی دستگاه به گرمای مفید تبدیل می شود و گرمای کمی از طریق دودکش هدر می رود.

۲. چه نوع مشعلی باید روی هیتر نصب شود؟

ظرفیت مشعل باید دقیقاً با ظرفیت کوره هیتر برابر باشد (مثلاً هیتر ۱۵۰ هزار یا ۲۵۰ هزار کیلوکالری، مشعل مخصوص به خود را می خواهد). نصب مشعل کوچک تر باعث افت گرما و نصب مشعل بزرگ تر باعث سوختن و سوراخ شدن کوره می شود.