سلاح لیزری هوابرد چین برای جنگنده J-۳۶
چین ممکن است در حال توسعه یک سلاح لیزری پرانرژی برای جنگنده J-۳۶ باشد؛ قابلیتی که میتواند لایه جدیدی به سامانه دفاع موشکی این هواپیما اضافه کند. یک مؤسسه تحقیقاتی AVIC در نمایشگاهی دفاعی در پکن، سامانه ردیابی و هدفگیری لیزری برای جنگندهها را به نمایش گذاشت. این سامانه در کنار تصویری از هواپیمای بزرگ بدون دم مرتبط با برنامه جنگنده نسل ششم چین قرار داشت.
طبق اطلاعات نمایشدادهشده در نمایشگاه بینالمللی تجهیزات الکترونیکی دفاعی چین، وزن این سامانه حدود ۳۸۰ کیلوگرم است. این نمایشگاه از ۱۵ تا ۱۷ سپتامبر برگزار شد. چند مشخصه فنی روی نمایشگر پنهان شده بود. یکی از ارقام مربوط به توان بهصورت «*00kW» نمایش داده شده بود که میتواند به توان خروجی دستکم ۱۰۰ کیلووات اشاره داشته باشد.
پوستر همچنین میزان دقت ردیابی پویا را مخفی کرده بود. این اندازهگیری برای یک سلاح لیزری هوابرد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی خطای بسیار کوچک در هدفگیری میتواند باعث شود پرتو از هدف منحرف شود.
J-۳۶ به لیزر مجهز میشود؟
آندریاس روپرشت، پژوهشگر هوانوردی نظامی چین، هواپیمای نمایشدادهشده در کنار این سامانه را J-۳۶ شناسایی کرد. این هواپیمای سهموتوره نخستینبار در دسامبر ۲۰۲۴ در چنگدو دیده شد. مارک کازالت، تحلیلگر دفاعی، نیز پس از بررسی این نمایشگر به نتیجه مشابهی رسید. او گفت J-۳۶ احتمالاً فضای کافی، ظرفیت وزنی و توان الکتریکی لازم برای حمل یک لیزر پرانرژی را در اختیار دارد.
هواپیماهای بزرگتر میتوانند فضای بیشتری برای تجهیزات، سامانههای خنککننده و سیستمهای تأمین توان فراهم کنند. این ویژگی میتواند استفاده از سلاحهای انرژی هدایتشده را روی پلتفرمهایی فراتر از جنگندهها عملیتر کند.
بمبافکنها، هواپیماهای ترابری و هواپیماهای هشدار زودهنگام هوابرد نیز ممکن است در آینده بتوانند از فناوری مشابه استفاده کنند. چنین هواپیماهایی میتوانند از لیزر برای دفاع از خود در برابر تهدیدات ورودی بهره ببرند.
بااینحال، عدد ۳۸۰ کیلوگرم همچنان یک پرسش مهم را بیپاسخ میگذارد. مشخص نیست AVIC دقیقاً چه اجزایی را در این وزن محاسبه کرده است. کازالت گفته است این عدد ممکن است شامل منبع لیزر، سامانه هدایت پرتو و تجهیزات خنککننده باشد. نمایشگر ارائهشده جزئیات کاملی درباره اجزای سامانه یا نیاز آن به توان الکتریکی ارائه نکرد.
سامانه ۳۸۰ کیلوگرمی
یک سلاح لیزری هوابرد با چالشهای مهندسی پیچیدهای مواجه است. لرزش هواپیما، تلاطم هوا و مانورهای سریع میتوانند دائماً مسیر پرتو را تغییر دهند. سامانه ردیابی باید این حرکات را جبران کرده و هدفگیری بسیار دقیقی را حفظ کند. این کار زمانی دشوارتر میشود که هواپیما و هدف هر دو با سرعت بالا حرکت کنند.
کازالت میگوید وارد کردن آسیب فیزیکی به یک هدف معمولاً به فاصله درگیری نسبتاً کوتاه نیاز دارد. بااینحال، لیزرها میتوانند در فاصلههای بیشتر نیز برای حمله به حسگرهای اپتیکی یا مختلکردن آنها مورد استفاده قرار گیرند. به همین دلیل، دفاع موشکی میتواند یکی از مأموریتهای احتمالی چنین سامانهای باشد. یک لیزر میتواند موشک نزدیک شونده را هدف قرار دهد یا پیش از رسیدن آن به هواپیما، جستوجوگر موشک را مختل کند.
این مفهوم برای نیروی هوایی آمریکا نیز اهمیت دارد. آمریکا در حال توسعه تسلیحات هوابههوای دوربردی مانند AIM-174B، AIM-۲۶۰ و AIM-۴۲۴ است. چین سالهاست روی سلاحهای لیزری هوابرد تحقیق میکند. اطلاعیههای خرید ارتش آزادیبخش خلق چین در سال ۲۰۲۰ بهدنبال یک غلاف لیزری تهاجمی هوابرد و نرمافزار کنترل مرتبط با آن بودند.
پژوهشگران چینی همچنین ردیابی لیزری از روی هواپیماهای در حال حرکت را بررسی کردهاند. در یک مطالعه سال ۲۰۲۱، از دادههای پرواز هواپیماهای ترابری برای مدلسازی اثرات حرکت و لرزش استفاده شد.
نیروی هوایی آمریکا نیز در برنامه SHiELD با مشکلات مشابهی مواجه شد. این برنامه روی لیزرهای نصبشده در غلافهای خارجی تمرکز داشت که برای محافظت از جنگندهها در برابر موشکهای ورودی طراحی شده بودند. برنامه SHiELD در سال ۲۰۲۴ بدون نصب یک غلاف لیزری روی هواپیمای آزمایشی جنگنده پایان یافت. مقامهای این برنامه پیشتر تلاطم هوا، باد و مانورهای هواپیما را از جمله چالشهای اصلی عنوان کرده بودند.
AVIC همچنین از آزمایش سامانههای دیگری برای ردیابی تسلیحات انرژی هدایتشده خبر داده است. یک نشریه متعلق به AVIC آزمایشی در سال ۲۰۲۴ را توصیف کرد که طی آن یک سامانه توانسته بود قفل روی یک پهپاد را هنگام عبور از ابرها، حضور پرندگان و افزایش فاصله حفظ کند.
بااینحال، این آزمایشها ثابت نمیکنند که J-۳۶ به یک سلاح لیزری مجهز شده است. در حال حاضر هیچ مدرک عمومیای وجود ندارد که نشان دهد این جنگنده در پروازهای خود چنین سامانهای را حمل کرده است.
با وجود این، نمایش سامانه در پکن تصویری کمسابقه از پیشرفت چین در مسیر توسعه تسلیحات انرژی هدایتشده هوابرد ارائه میدهد.
