گردشگری خانواده‌محور می‌تواند به تقویت نقش خانواده در شهر کمک کند
مدیرکل امور زنان و خانواده شهرداری تهران با تأکید بر ضرورت توجه به تحولات مفهوم فراغت و گردشگری، گفت: فراغت دیگر یک موضوع حاشیه‌ای در زندگی افراد نیست، بلکه به یکی از بخش‌های جدی و اساسی زندگی تبدیل شده و باید در سیاست‌گذاری‌های شهری مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش همشهری آنلاین، مریم اردبیلی در نشست هم اندیشی بر محور خانواده و گردشگری و آیین رونمایی از کتاب درآمدی بر گردشگری خانوادگی گفت:بسیاری از مفاهیم در حوزه گردشگری و فراغت در حال تحول هستند و نگاه صرفاً سنتی و مدل‌های مرسوم، گاهی پاسخگوی نیازها و اقتضائات جدید و آینده نیست.
وی افزود: در گذشته بخش عمده انرژی و زمان افراد صرف کار و مسئولیت‌های اصلی زندگی می‌شد و فراغت بیشتر به عنوان زمانی برای فاصله گرفتن از فضای کاری و روزمره تلقی می‌شد، اما امروز فراغت به بخشی جدی از زندگی تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که افراد گاهی معنا، آرمان‌ها و بخش مهمی از هویت خود را در فعالیت‌های فراغتی دنبال می‌کنند.
اردبیلی با اشاره به افزایش دسترسی مردم به امکانات سفر، گردشگری و اطلاعات گفت: اگرچه امکان سفر، گردشگری و دسترسی به اطلاعات نسبت به گذشته بسیار ساده‌تر و گسترده‌تر شده، اما از سوی دیگر افراد گاهی نمی‌دانند چگونه از این ظرفیت‌ها استفاده کنند یا این امکانات در سبک زندگی آنها جایگاه مناسبی پیدا نکرده است. نمونه آن را می‌توان در صرف ساعت‌های طولانی اوقات فراغت در تلفن همراه مشاهده کرد.
خانواده باید محور سیاست‌گذاری شهری باشد
مدیرکل امور زنان و خانواده شهرداری تهران با تأکید بر تفاوت میان «خانواده‌دوستی» و «خانواده‌محوری» گفت: ما در شهر تهران به دنبال اشاعه رویکرد خانواده‌محوری در مدل اداره و مدیریت شهری و همچنین حل مسائل شهری هستیم. وی ادامه داد: خانواده‌محوری صرفا به معنای حمایت از خانواده یا توجه عاطفی به آن نیست، بلکه باید خانواده را به عنوان عنصری به رسمیت شناخت که می‌تواند بر یک حوزه تخصصی، سیاست‌گذاری و شیوه حل مسائل تأثیر بگذارد. اردبیلی با اشاره به اقدامات شهرداری تهران در این زمینه اظهار کرد: امسال برای نخستین بار «جایزه تهران خانواده» و «نشان تهران خانواده» رونمایی شد و این موضوع در مجمع کلان‌شهرها نیز مطرح شده است تا در مراحل بعدی، این رویکرد در سایر کلان‌شهرها نیز دنبال شود.
وی افزود: در این چارچوب تلاش شده است سازمان‌ها، شرکت‌ها، مناطق، محلات و خانواده‌های شهر تهران در روایت و ارائه الگوهای خانواده‌محور مشارکت کنند.
توسعه بازی‌های خانواده‌محور در محلات تهران
مدیرکل امور زنان و خانواده شهرداری تهران با اشاره به اجرای برنامه‌های خانواده‌محور در محلات گفت: در برنامه‌هایی مانند «بازی‌شهر»، خانواده‌ها از مناطق مختلف تهران در فعالیت‌های گروهی و بازی‌های طراحی‌شده با محوریت فرهنگ، ارزش‌ها و مناسک بومی مشارکت کردند.
اردبیلی افزود: در برخی محلات نیز خانواده‌ها میزبان سایر خانواده‌های محله می‌شوند و این بازی‌ها در خانه، حیاط یا پارکینگ خانواده‌ها برگزار می‌شود. این برنامه‌ها علاوه بر ایجاد نشاط، زمینه‌ای برای تقویت روابط خانوادگی و مشارکت خانواده‌ها در مسائل محله فراهم کرده است.
وی با بیان اینکه استقبال خانواده‌ها از این برنامه‌ها قابل توجه بوده است، گفت: سال گذشته بیش از ۴۰ هزار نفر در برخی از برنامه‌های بازی‌شهر مشارکت کردند و خانواده‌ها حتی از مناطق مختلف شهر برای حضور در این برنامه‌ها به نقاطی مانند باغ کتاب آمدند.
اردبیلی تأکید کرد: گردشگری نیز می‌تواند چنین بستری را برای خانواده فراهم کند تا خانواده در انتخاب، ترکیب و خلق مدل‌های جدید گردشگری نقش‌آفرین باشد و از این تجربه برای تقویت روابط خانوادگی و حتی حل مسائل اجتماعی و محلی استفاده کند. گردشگری باید از گذشته‌نگری به آینده‌نگری حرکت کند.
وی با تأکید بر ضرورت بازتعریف گردشگری خانواده‌محور گفت: میراث و ارزش‌های گذشته جایگاه خود را دارند، اما گردشگری باید یک پای خود را نیز در حرکت به سمت آینده قرار دهد و صرفاً گذشته‌نگر نباشد.
مدیرکل امور زنان و خانواده شهرداری تهران افزود: باید از نگاه برون‌گرا و تقلیدی فاصله بگیریم و به داشته‌ها، ظرفیت‌ها و ارزش‌های خودمان توجه کنیم. گردشگری می‌تواند در حوزه‌هایی مانند تقویت هویت ملی، عزت نفس ملی، پیشرفت و گردشگری مقاومتی نیز نقش‌آفرین باشد.
اردبیلی ادامه داد: بسیاری از برنامه‌ها مانند اردوهای فرهنگی، راهیان نور و اردوهای جهادی تاکنون با گروه‌های مختلف اجرا شده‌اند و لازم است مدل خانواده‌محور نیز به این مجموعه اضافه شود؛ چراکه حضور خانواده می‌تواند آثار این تجربه‌ها را ماندگارتر کند. خانواده‌محوری می‌تواند به کاهش آسیب‌های اجتماعی کمک کند.
وی با اشاره به تجربه‌های شهری در زمینه حضور خانواده گفت: هرچه یک محیط شهری بیشتر به محل حضور خانواده تبدیل شود، زمینه برای کاهش برخی آسیب‌های اجتماعی نیز فراهم می‌شود.
اردبیلی افزود: تجربه‌های شهری نشان داده است در فضاهایی که اقتضائات حضور خانواده در آنها ایجاد شده، آسیب‌های اجتماعی نیز کاهش پیدا کرده است. بنابراین صرف اینکه خانواده بتواند در یک محیط حضور داشته باشد، می‌تواند آثار مهمی در کیفیت زندگی شهری داشته باشد.
وی تأکید کرد: اگر هر حوزه تخصصی با یک نگاه رصدی، خانواده‌محور شود، به همان میزان می‌تواند با فرهنگ بومی و اسلامی ـ ایرانی شهر پیوند پیدا کند. هرچه در شهر، محله، سازمان و شرکت، نگاه خانواده در سیاست‌گذاری و تجربه‌های اجرایی بیشتر مورد توجه قرار گیرد، آثار آن برای آینده شهر و آینده تمدنی کشور بیشتر خواهد بود.
خانواده‌محوری؛ رویکردی فراتر از جناح و گروه
مدیرکل امور زنان و خانواده شهرداری تهران با اشاره به ظرفیت فراگیر رویکرد خانواده‌محوری گفت: یکی از نکات مهم این است که خانواده‌محوری می‌تواند با عموم خانواده‌های شهر تهران ارتباط برقرار کند و آن را نمی‌توان وابسته به یک جناح، گروه یا ایدئولوژی خاص دانست.
وی اظهار کرد: خانواده یکی از مهم‌ترین داشته‌های فرهنگی جامعه ایرانی است و با وجود آسیب‌ها و تغییراتی که در سال‌های اخیر متوجه آن شده، همچنان خانواده را به عنوان یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های اجتماعی کشور در اختیار داریم. اردبیلی همچنین با اشاره به تولید ادبیات تخصصی در حوزه خانواده‌محوری گفت: در این مدت بیش از ۱۰ عنوان کتاب و اثر در حوزه‌هایی مانند سیاست‌گذاری خانواده‌محور، مدیریت شهری خانواده‌محور و تسهیل‌گری محلی خانواده‌محور تولید شده است.
خانواده‌محوری باید وارد برنامه‌ریزی آینده شهر تهران شود
وی با بیان اینکه ظرفیت‌های خانواده‌محوری باید در برنامه‌ریزی شهری نیز مورد توجه قرار گیرد، گفت: این آمادگی وجود دارد که در نقشه جامع شهر تهران و طرح تفصیلی آینده شهر، اقتضائات و الزامات خانواده‌محوری مورد توجه قرار گیرد. اردبیلی افزود: باید در آینده شهرسازی تهران، حتی در سطح پارسل‌های شهری، مدل مدیریت و الزامات و اقتضائات خانواده‌محور مورد توجه قرار گیرد تا خانواده‌محوری به بخشی از ساختار برنامه‌ریزی و مدیریت شهری تبدیل شود.
وی کتاب‌های تخصصی حوزه گردشگری را نیز بخشی از منظومه توسعه ادبیات خانواده‌محور دانست و گفت: این آثار از نظر تخصصی و همچنین ارتباط با تجربه‌های اجرایی ارزشمند هستند و از منظر توسعه ادبیات خانواده‌محور در حوزه گردشگری اهمیت ویژه‌ای دارند.
هدف «جایزه تهران خانواده» حرکت مدیریت شهری به سمت خانواده‌محوری است
مدیرکل امور زنان و خانواده شهرداری تهران در پایان با اشاره به «جایزه تهران خانواده» اظهار کرد: هدف این جایزه آن است که اجزا و ارکان مدیریت شهری، از مناطق تا محلات، به سمت رویکرد خانواده‌محور برای حل مسائل شهری حرکت کنند.
اردبیلی خاطرنشان کرد: آغاز این مسیر در برنامه‌های توسعه شهری با حمایت اعضای شورا و مجموعه‌های مرتبط، اتفاق مهمی است و تغییر ادبیات از «شهر دوستدار خانواده» به «شهر خانواده‌محور» می‌تواند جایگاه خانواده را در سیاست‌گذاری شهری ارتقا دهد.
وی ابراز امیدواری کرد: با توسعه این رویکرد، خانواده‌های تهرانی بتوانند در محیط پیرامونی خود نقش‌آفرینی بیشتری داشته باشند، اکوسیستم‌های محلی برای حضور و مشارکت آنها گشوده شود و خانواده‌ها در تصمیم‌گیری، مداخله و حل مسائل شهری نقش فعال‌تری ایفا کنند؛ موضوعی که می‌تواند به تقویت روابط خانوادگی و شکل‌گیری شهری پویا و زنده منجر شود.
آیین رونمایی از کتاب «درآمدی بر گردشگری خانوادگی» با حضور پرویز سروری نایب رییس شورای اسلامی شهر تهران، مریم اردبیلی مشاور شهردار و رییس مرکز زنان و خانواده، علی رمضانی مدیرعامل باغ کتاب و امیر قاسمی رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران در باغ کتاب تهران برگزار شد.
گردشگری با محوریت خانواده پیش برود
همچنین امیر قاسمی، رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران هم با تأکید بر ضرورت توسعه گردشگری خانواده‌محور گفت: اگر گردشگری با محوریت خانواده پیش برود، بسیاری از مسائل و آسیب‌های اجتماعی کاهش می‌یابد و خانواده‌ها می‌توانند از ظرفیت‌های گردشگری شهر بهره‌مند شوند.
وی افزود: توسعه تورهای خانوادگی، معرفی جاذبه‌های گردشگری از طریق مترو و اجرای برنامه‌های محله‌محور از جمله اقداماتی است که در این مسیر دنبال می‌شود.
قاسمی همچنین با اشاره به استقبال شهروندان از برنامه‌های گردشگری و آموزشی، این مشارکت را نشانه علاقه مردم به شناخت ظرفیت‌ها و جاذبه‌های تهران دانست.
رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای توسعه نقشه‌های گردشگری مترو و معرفی جاذبه‌های پیرامون ایستگاه‌ها گفت: تلاش داریم گردشگری را از یک برنامه صرفاً سازمانی خارج کرده و زمینه‌ای فراهم کنیم تا خود شهروندان و خانواده‌ها بیش از گذشته از ظرفیت‌های گردشگری تهران استفاده کنند.
لزوم تبدیل گردشگری خانواده‌محور به یک الگوی بومی در مدیریت شهری
علاوه بر اینها علی رمضانی، مدیرعامل باغ کتاب تهران هم با اشاره به ظرفیت‌های باغ کتاب به‌عنوان یک مقصد گردشگری خانواده‌محور گفت: بخش قابل توجهی از مراجعه‌کنندگان باغ کتاب را خانواده‌ها تشکیل می‌دهند و انتخاب این مجموعه برای رونمایی از کتاب «درآمدی بر گردشگری خانوادگی» نیز از همین منظر قابل توجه است.
وی با تأکید بر ضرورت ارائه الگوی بومی در حوزه گردشگری خانواده‌محور افزود: مفهوم خانواده در فرهنگ ایرانی و اسلامی با تعریفی که امروز در بسیاری از جوامع غربی از خانواده وجود دارد، تفاوت‌های جدی دارد و پرداختن به گردشگری خانواده می‌تواند زمینه‌ای برای ارائه این نگاه و تبدیل آن به سیاست‌ها و الگوهای اجرایی در مدیریت شهری باشد.
رمضانی اظهار کرد: موضوع گردشگری خانواده‌محور تنها به گردشگری مذهبی محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند به تقویت پیوند اعضای خانواده و کاهش آسیب‌های اجتماعی کمک کند. امیدواریم ادبیات شکل‌گرفته در این حوزه، به سیاست‌گذاری و نسخه‌های اجرایی در شهر تبدیل شود.
