آمارهای ماندگار جام جهانی ۲۰۲۶

پس از پایان جام جهانی ۲۰۲۶، نگاهی به چهار ویژگی مهم این رقابت‌ها می‌اندازیم که باعث شدند این تورنمنت برای سال‌ها در خاطره‌ها باقی بماند.

جام جهانی ۲۰۲۶ به پایان رسید و اسپانیا قهرمان جهان شد.

پس از برگزاری طولانی‌ترین و بزرگ‌ترین جام جهانی تاریخ، سرانجام این رقابت‌ها روز یکشنبه به پایان رسید؛ جایی که آرژانتین تا آخرین لحظه جنگید، شاید حتی بیش از حد، اما نتوانست مانع قهرمانی اسپانیا شود.

حالا ۱۰۴ مسابقه این جام جهانی را چگونه می‌توان خلاصه کرد؟ مهم‌ترین ویژگی‌هایی که جام جهانی ۲۰۲۶ را برای همیشه ماندگار خواهند کرد، چه بودند؟

در این مطلب، چهار ویژگی مهم این دوره از جام جهانی را مرور می‌کنیم.

گل‌ها

با توجه به افزایش تعداد مسابقات در جام جهانی ۲۰۲۶، از همان ابتدا انتظار می‌رفت رکورد تعداد گل‌ها شکسته شود. همین اتفاق هم رخ داد؛ در مجموع ۱۰۴ مسابقه، ۳۰۸ گل به ثمر رسید؛ یعنی ۱۳۶ گل بیشتر از هر دوره دیگری از جام جهانی، البته در شرایطی که این دوره ۴۰ مسابقه بیشتر از دوره‌های قبلی داشت.

اما حتی اگر میانگین گل در هر مسابقه را در نظر بگیریم، این جام جهانی همچنان یکی از پرگل‌ترین دوره‌های تاریخ بود. میانگین ۲.۹۶ گل در هر بازی، بهترین آمار از جام جهانی ۱۹۷۰ تاکنون محسوب می‌شود؛ دوره‌ای که میانگین ۲.۹۷ گل در هر مسابقه ثبت شده بود.

البته شروع مسابقات چندان پرگل نبود. در ۱۰ مسابقه از ۱۵ بازی نخست، حداکثر دو گل به ثمر رسید. اما پس از آن، روند گلزنی به‌طور چشمگیری افزایش یافت و دیگر متوقف نشد.

بخشی از این افزایش گل‌ها به دلیل فرمت جدید مسابقات و اختلاف سطح بیشتر میان برخی تیم‌ها بود. برای مثال، آلمان با نتیجه ۷ بر ۱ کوراسائو را شکست داد، کانادا قطر را ۶ بر صفر برد، پرتغال ۵ بر صفر ازبکستان را شکست داد، سنگال با همین نتیجه عراق را مغلوب کرد و بلژیک نیز نیوزیلند را ۵ بر ۱ از پیش رو برداشت.

اما این تنها دلیل افزایش تعداد گل‌ها نبود. فوتبال هجومی و باکیفیت در بیشتر مسابقات دیده می‌شد و در مقابل، عملکرد دفاعی برخی تیم‌ها چندان مطلوب نبود؛ موضوعی که باعث شکل‌گیری بازی‌های پرگل متعددی شد. از جمله انگلیس ۴-۲ کرواسی، ترکیه ۳-۲ آمریکا، مراکش ۴-۲ هائیتی، سوئد ۵-۱ تونس و الجزایر ۳-۳ اتریش؛ مسابقاتی که همگی در مرحله گروهی برگزار شدند.

مرحله حذفی جام جهانی معمولاً با بازی‌های محتاطانه همراه است، اما این بار روند گلزنی کاهش محسوسی نداشت. سه مسابقه از هشت دیدار مرحله یک‌هشتم نهایی با پنج گل به پایان رسید و چهار دیدار مرحله یک‌چهارم نهایی نیز در مجموع ۱۲ گل به همراه داشت.

دیدار رده‌بندی معمولاً حساسیت کمتری نسبت به سایر مسابقات دارد، اما همچنان یک مسابقه رسمی محسوب می‌شود. بازی امسال یکی از پرگل‌ترین دیدارهای تاریخ جام جهانی بود؛ جایی که انگلیس با نتیجه ۶ بر ۴ فرانسه را شکست داد و نخستین نتیجه ۶-۴ تاریخ این رقابت‌ها را رقم زد.

کیفیت بالای ضربات نهایی نیز نقش مهمی در این آمار داشت. می‌توان با اطمینان گفت جام جهانی ۲۰۲۶ بهترین عملکرد را از نظر تبدیل موقعیت‌ها به گل داشته است.

اگر گل‌های به خودی را کنار بگذاریم (که ارزش گل مورد انتظار یا xG ندارند)، در این مسابقات ۲۹۴ گل از مجموع ۲۷۱.۳ گل مورد انتظار به ثمر رسید؛ اختلاف مثبتی که با اختلاف زیاد، بهترین عملکرد تاریخ جام جهانی محسوب می‌شود. در واقع، جام جهانی ۲۰۲۶ تنها دوره‌ای است که تعداد گل‌های واقعی از مجموع گل‌های مورد انتظار بیشتر بوده است. در تمام دوره‌های دیگر، بازیکنان کمتر از میزان مورد انتظار گلزنی کرده بودند، اما در این دوره عملکرد مهاجمان به‌مراتب بهتر از انتظار بود.

البته فقط بهترین گلزنان مسابقات نبودند که از موقعیت‌های خود به بهترین شکل استفاده کردند؛ چند بازیکن شاخص دیگر نیز نقش مهمی در ثبت این آمار فوق‌العاده ایفا کردند.

رقابت تاریخی برای کفش طلا

بهترین بازیکنان جهان همیشه در جام جهانی بهترین عملکرد خود را ارائه نمی‌کنند. برای مثال، لیونل مسی چهار دوره جام جهانی را پشت سر گذاشت تا سرانجام بتواند این رقابت‌ها را کاملاً تحت تأثیر خود قرار دهد.

از سوی دیگر، برنده کفش طلای جام جهانی نیز همیشه همان گلزن شماره یک فوتبال جهان نیست. داور شوکر در سال ۱۹۹۸، میروسلاو کلوزه در سال ۲۰۰۶ و خامس رودریگز در سال ۲۰۱۴، زمانی که آقای گل جام جهانی شدند، بهترین گلزن فوتبال جهان محسوب نمی‌شدند.

اما جام جهانی ۲۰۲۶ متفاوت بود. نه‌تنها یکی از بهترین مهاجمان دنیا، یعنی کیلیان امباپه، کفش طلا را به دست آورد؛ اتفاقی که پیش‌تر برای هری کین در ۲۰۱۸ و خود امباپه در ۲۰۲۲ نیز رخ داده بود، بلکه این بار تقریباً همه گلزنان بزرگ جهان در اوج آمادگی وارد مسابقات شدند. به همین دلیل، رقابت کفش طلای ۲۰۲۶ را می‌توان جذاب‌ترین و باکیفیت‌ترین رقابت تاریخ جام جهانی دانست.

مسی با هت‌تریک مقابل الجزایر در نخستین بازی آرژانتین، خیلی زود از رقبا پیش افتاد، اما هری کین، کیلیان امباپه و ارلینگ هالند نیز با زدن دو گل در اولین مسابقه خود، فاصله چندانی با او نداشتند.

از همان زمان، رقابتی نفس‌گیر میان ستاره‌های فوتبال جهان شکل گرفت. مسی تا پایان پنج بازی نخست آرژانتین در هر مسابقه گلزنی کرد، اما در سه دیدار پایانی روی همان هشت گل متوقف شد و فرصت را در اختیار سایر مدعیان قرار داد.

جود بلینگام هرگز مدعی اصلی کفش طلا نبود، اما با عملکرد درخشان خود توانست از هری کین عبور کند و با هفت گل در کنار هالند قرار بگیرد. امباپه نیز با دو گلی که در دیدار رده‌بندی به ثمر رساند، تعداد گل‌هایش را به ۱۰ رساند و تنها چهارمین بازیکن تاریخ شد که در یک دوره جام جهانی دو رقمی گلزنی می‌کند.

در جام جهانی بزرگ‌شده ۲۰۲۶، این تصور وجود داشت که شاید رکورد ۱۳ گل ژوست فونتن در یک دوره جام جهانی شکسته شود، اما در نهایت هیچ‌کس به آن نزدیک هم نشد.

با این حال، رقابت برای کفش طلا تا آخرین روزها هیجان‌انگیز باقی ماند و بسیاری از بهترین مهاجمان فوتبال جهان در آن نقش داشتند.

پنالتی‌های از دست رفته

نکته عجیب این بود که با وجود کیفیت بالای تمام‌کنندگی بازیکنان در جریان بازی، پنالتی‌ها به یکی از بزرگ‌ترین مشکلات این جام جهانی تبدیل شدند.

در جام جهانی ۲۰۲۶ تنها ۴۱ پنالتی از مجموع ۶۲ ضربه پنالتی، شامل پنالتی‌های جریان بازی و ضربات پنالتی پس از تساوی، تبدیل به گل شد؛ یعنی نرخ موفقیت تنها ۶۶.۱ درصد که پایین‌ترین آمار ثبت‌شده در تاریخ جام جهانی از سال ۱۹۶۶ محسوب می‌شود.

ضربات پنالتی پس از تساوی مملو از ضربات از دست‌رفته بود؛ تا حدی به این دلیل که مدافعان میانی بارها پشت توپ قرار گرفتند. آن‌ها در مجموع ۱۱ پنالتی زدند و تنها پنج ضربه را تبدیل به گل کردند؛ نرخ موفقیت ۴۵.۴ درصد.

البته مدافعان تنها مقصر این آمار نبودند. بسیاری از ستاره‌های بزرگ فوتبال جهان نیز پنالتی از دست دادند.

لیونل مسی هر دو پنالتی خود را از دست داد. یکی از دو پنالتی کیلیان امباپه مهار شد. کای هاورتز یکی از دو پنالتی خود را خراب کرد. اشرف حکیمی، جاستین کلایورت و برونو گیمارش نیز موفق به گلزنی از روی نقطه پنالتی نشدند.

هری کین و گرانیت ژاکا تنها بازیکنانی بودند که بیش از یک پنالتی زدند و هر دو را گل کردند؛ البته حتی کین نیز در نخستین تلاش خود مقابل کرواسی پنالتی را از دست داد، اما به دلیل ورود زودهنگام یکی از بازیکنان حریف، اجازه تکرار ضربه را پیدا کرد و در دومین تلاش موفق شد گل بزند.

به‌نظر می‌رسد فشار روانی جام جهانی هنگام زدن پنالتی نقش بسیار مهمی دارد. در هیچ‌یک از فصل‌های ۲۰ سال اخیر پنج لیگ معتبر اروپایی، نرخ موفقیت پنالتی‌ها به اندازه جام جهانی ۲۰۲۶ پایین نبوده است.

با وجود این فشار، همچنان عجیب بود که این تعداد از بازیکنان بزرگ و تکنیکی که معمولاً تمام‌کننده‌های فوق‌العاده‌ای هستند، در این جام از روی نقطه پنالتی ناکام ماندند.

کهنه‌کارها

جام جهانی ۲۰۲۶ شاهد ورود چهار نام جدید به فهرست ۱۰ بازیکن مسن تاریخ این رقابت‌ها بود؛ کریستیانو رونالدو، گیرمو اوچوا، لوکا مودریچ و ادین ژکو همگی در این مسابقات به میدان رفتند.

مانوئل نویر، ووزینیا و فرناندو موسلرا نیز بازی کردند تا تعداد بازیکنان ۴۰ ساله یا مسن‌تر حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ به هفت نفر برسد. پیش از این دوره، از سال ۱۹۶۶ تاکنون تنها هفت بازیکن سابقه حضور در جام جهانی پس از ۴۰ سالگی را داشتند؛ بنابراین این آمار در تابستان ۲۰۲۶ دو برابر شد.

چهار بازیکن دیگر نیز به جمع ۱۰ گلزن مسن تاریخ جام جهانی اضافه شدند؛ کریستیانو رونالدو، لیونل مسی، ایوان پریشیچ و مارکو آرناتوویچ همگی موفق به گلزنی شدند.

مسی همچنین رکورد مسن‌ترین بازیکن تاریخ جام جهانی که موفق به ثبت هت‌تریک شده است را شکست. در همین حال، کریگ گوردون ۴۳ ساله همراه تیم ملی اسکاتلند راهی آمریکای شمالی شد، اما فرصت بازی پیدا نکرد.

شاید جام جهانی ۲۰۲۶ نقطه عطفی در این زمینه باشد. پیشرفت علم ورزش و تغذیه باعث شده بازیکنان بتوانند مدت بیشتری در بالاترین سطح فوتبال بازی کنند و تیم‌ها نیز دیگر از استفاده از بازیکنان باتجربه هراسی ندارند. میانگین سنی ترکیب‌های اصلی در جام جهانی ۲۰۲۶ از تمام دوره‌های جام جهانی از سال ۱۹۶۶ تاکنون بیشتر بود و روند افزایش سن بازیکنان همچنان ادامه دارد.

البته همه این بازیکنان عملکرد موفقی نداشتند. حضور کریستیانو رونالدو در ترکیب پرتغال محل بحث بود و فرناندو موسلرا نیز تورنمنت ناامیدکننده‌ای را پشت سر گذاشت؛ او پس از اشتباهی که منجر به گل پیروزی اسپانیا در مرحله گروهی شد، بین دو نیمه درخواست تعویض کرد.

در مقابل، ووزینیا برای کیپ‌ورد یکی از پدیده‌های مسابقات بود و لیونل مسی نیز یکی از بهترین بازیکنان جام به شمار می‌رفت. او در پایان مسابقات توپ نقره‌ای را دریافت کرد و تنها رودری، هافبک اسپانیا، بالاتر از او قرار گرفت و توپ طلای بهترین بازیکن جام را به دست آورد.

مسی البته بازیکنی منحصربه‌فرد است، و بار دیگر نشان داد که بازیکنان حتی در سال‌های پایانی دهه سوم زندگی نیز می‌توانند در بالاترین سطح بدرخشند. او تقریباً به‌تنهایی آرژانتین را تا آستانه قهرمانی پیش برد.

نمایش خیره‌کننده مسی در ۳۹ سالگی، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ممکن است چهار سال دیگر نیز او را در جام جهانی ببینیم؟ احتمال آن زیاد نیست، اما او پیش از این گفته بود جام جهانی ۲۰۲۲ آخرین حضورش خواهد بود؛ بنابراین هیچ چیز غیرممکن نیست.

در هر صورت، به نظر می‌رسد در جام جهانی ۲۰۳۰ شاهد حضور بازیکنان مسن‌تر و گلزنان باتجربه‌تری خواهیم بود؛ آن هم در تعداد بیشتر.