رفتار شگفتانگیز اورانگوتانها؛ مادرها برای بچههایشان قرار بازی میگذارند
نتایج یک مطالعه بلندمدت نشان میدهد مادران اورانگوتان برای اینکه بچههایشان بتوانند با همسنوسالهای خود بازی کنند، عملاً برای آنها «قرار بازی» ترتیب میدهند؛ رفتاری که گاه مستلزم چند روز جابهجایی در جنگل و حتی صرف زمان کمتر برای غذا خوردن است.
پژوهشگران حدود ۳۰ هزار ساعت مشاهده میدانی طی ۱۵ سال را بررسی کردند. این دادهها مربوط به ۳۱ جفت مادر و فرزند اورانگوتان بورنئویی در کالیمانتان مرکزی اندونزی بود.
نتایج نشان داد مادرانی که بچههایشان از نظر سنی به یکدیگر نزدیکتر بودند، بیشتر از بخشهای مشترکی از جنگل استفاده میکردند و فرزندان آنها نیز احتمال بیشتری داشت که با یکدیگر بازی کنند.
نکته جالب این بود که این دیدارها صرفاً حاصل برخوردهای اتفاقی نبودند. پژوهشگران متوجه شدند مادران در روزهای پیش از بازی، مسیر حرکت خود را به سمت محدودههایی تغییر میدادند که اورانگوتانهای دیگر با بچههای همسن حضور داشتند و پس از آن دوباره به محدوده معمول خود بازمیگشتند.
اود تی. جیکوبسن از مؤسسه رفتار حیوانات مَکس پلانک و از پژوهشگران اصلی این مطالعه میگوید یافتهها نشان میدهند مادران «از قبل برنامهریزی میکنند و فعالانه فرصتهای اجتماعی برای فرزندانشان فراهم میکنند».
این رفتار برای مادرها بدون هزینه نبود. در روزهایی که بچهها با یکدیگر بازی میکردند، مادران مسافت بیشتری طی میکردند و زمان کمتری را صرف غذا خوردن میکردند. حتی در روزهای قبل و بعد از این دیدارها نیز میزان جابهجایی آنها بیشتر بود.
پژوهشگران معتقدند این الگو نشان میدهد مادران نیازهای اجتماعی بچههایشان را هنگام تصمیمگیری درباره مسیر روزانه خود در نظر میگیرند، حتی اگر این کار به قیمت صرف انرژی بیشتر و فرصت کمتر برای تغذیه تمام شود.
این یافته بهویژه از آن جهت جالب است که اورانگوتانها در مقایسه با بسیاری از نخستیهای دیگر، زندگی بهنسبت انفرادیتری دارند. بیشتر پیوندهای اجتماعی پایدار در این گونه میان مادر و فرزند وابسته او شکل میگیرد.
با این حال، بازی در دوران رشد میتواند برای یادگیری مهارتهای اجتماعی، هماهنگی حرکتی و رفتارهای مورد نیاز در بزرگسالی اهمیت داشته باشد. همین موضوع میتواند توضیح دهد که چرا مادران برای ایجاد چنین فرصتهایی انرژی صرف میکنند.
مراقبت مادری در اورانگوتانها نیز بسیار طولانی است. بچهها بهطور معمول سالهای زیادی در کنار مادر میمانند و مادهها از طولانیترین فاصلههای میان دو زایمان در میان میمونهای بزرگ برخوردارند. مادر در سالهای نخست بچه را حمل میکند، به او شیر میدهد و مهارتهایی مانند پیدا کردن غذا و ساختن لانه را منتقل میکند.
برخی بچهاورانگوتانها نیز ممکن است تا حدود هشت سال از شیر مادر تغذیه کنند؛ دورهای بسیار طولانی که نشاندهنده میزان بالای سرمایهگذاری مادر روی هر فرزند است.
پژوهشگران میگویند یافته جدید شکل کمتر شناختهشدهای از همین سرمایهگذاری مادری را آشکار میکند. مادر نهتنها غذا، امنیت و مهارتهای بقا را برای فرزندش فراهم میکند، بلکه برای زندگی اجتماعی و فرصت بازی او نیز برنامهریزی میکند.
