«عرعر» درختی که سال ها به خاطر مقاومت بالا در برابر خشکی و آلودگی در شهرها کاشته شده، حالا به یکی از نگرانی های محیط زیستی تبدیل شده است. کارشناسان هشدار میدهند که این گونه مهاجم میتواند به تدریج جای گیاهان بومی را بگیرد و تعادل و چهره زیستگاه های طبیعی را بر هم بزند.
همشهریآنلاین: عرعر با نام علمی Ailanthus altissima گونه گیاهی بومی چین است که سالها پیش به ایران راه پیدا کرد. رشد سریع، مقاومت بالا در برابر خشکی و توانایی سازگاری با شرایط سخت، باعث شد این درخت در بسیاری از شهرها، حاشیه جادهها و حتی برخی عرصه های طبیعی گسترش پیدا کند اما حالا کارشناسان منابع طبیعی درباره ادامه کاشت و گسترش آن هشدار میدهند.
هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی میگوید: عرعر برای جنگلداران، کشاورزان و حتی صاحبان خانهها در بسیاری از نقاط جهان به یک معضل جدی تبدیل شده است.
دکتر کاظم ساعدی تصریح میکند: این درخت به دلیل تولید فراوان بذر، رشد بسیار سریع و توانایی تولید پاجوش و ریشه جوش به راحتی تکثیر میشود و فرصت رشد را از گونههای بومی میگیرد. حتی اگر درخت قطع شود، ریشههای آن دوباره جوانه میزنند و حذف فیزیکی آن را دشوارتر میکند.
او میافزاید: خطر عرعر فقط به سرعت رشد آن محدود نمیشود، این درخت نوعی ماده شیمیایی وارد خاک میکند که مانع جوانه زدن و رشد بسیاری از گیاهان دیگر میشود که به این پدیده «آللوپاتی» میگویند. نتیجه این فرآیند، حذف تدریجی گونههای بومی و یکدست شدن پوشش گیاهی است و در نهایت موجب کاه تنوع زیستی میشود.
ساعدی میگوید: عرعر با تصرف منابع آب و خاک، سایه اندازی و جلوگیری از رشد سایر گیاهان، سلامت اکوسیستمهای مورد هجوم را تهدید میکند. همین ویژگیها موجب شده است این گونه در فهرست گیاهان مهاجم بسیاری از کشورها قرار بگیرد.
او تاکید میکند: اگرچه عرعر در فضای شهری به دلیل مقاومت بالا همچنان مورد استفاده قرار میگیرد، اما کاشت آن در نزدیکی جنگل ها، مراتع و دیگر زیستگاههای طبیعی میتواند به مشکلی جدی تبدیل شود، زیرا این درخت به تدریج ترکیب طبیعی پوشش گیاهی را تغییر میدهد و رقابت را به زیان گونه های بومی تمام میکند.
این عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، بهترین راه مقابله با این مهاجم سبز را پیشگیری از گسترش آن میداند و تاکید میکند: استفاده از گونه های بومی در طرح های جنگل کاری و فضای سبز، پایش مستمر عرصههای طبیعی و جلوگیری از توسعه عرعر در مناطق حساس، می تواند از خسارتهای آینده جلوگیری کند. وقتی گیاه عرعر در یک زیستگاه مستقر می شود مهار آن بسیار دشوار، پرهزینه و زمانبر خواهد بود.
