اتهام تقلب دوچرخهسواران زن تور دو فرانس با سوتینهای پددار
مسابقات تور دو فرانس زنان با جنجالی عجیب درباره استفاده احتمالی برخی دوچرخهسواران از سوتینهای دارای پد اضافی روبهرو شده است؛ ترفندی که گفته میشود با تغییر فرم قسمت جلوی بدن، جریان هوا را بهبود میبخشد و مقاومت آیرودینامیکی را کاهش میدهد.
چند تیم حاضر در رقابتهای سطح جهانی زنان نسبت به احتمال قرار دادن پد، فوم یا اجسام دیگر زیر لباس دوچرخهسواران ابراز نگرانی کردهاند. این ادعا نخستین بار از سوی نشریه تخصصی هلندیزبان WielerFlits مطرح شد و سپس رسانههای معتبر حوزه دوچرخهسواری آن را بازتاب دادند. با این حال، تاکنون نام هیچ رکابزن مشخصی بهعنوان متخلف اعلام نشده و مدرکی مبنی بر اثبات تقلب یک ورزشکار معین منتشر نشده است.
این روش در اصطلاح آیرودینامیک دوچرخهسواری چست فیرینگ (Chest Fairing) نامیده میشود. در این ترفند، جسم یا لایهای اضافی زیر لباس و در ناحیه قفسه سینه قرار میگیرد تا شکل بدن هنگام قرار گرفتن دوچرخهسوار روی فرمان تغییر کند.
هدف از این کار، صافتر کردن مسیر عبور هوا در اطراف بالاتنه و پاهای رکابزن و کاهش تلاطم و فشار هواست. این تغییر ممکن است در مسابقات تایمتریل (Time Trial) که حتی چند ثانیه میتواند جایگاه نهایی را تغییر دهد، بر نتیجه اثر بگذارد.
گزارشها حاکی از آن است که نمایندگان برخی تیمها پس از مشاهده تفاوت ظاهری در فرم بدن تعدادی از ورزشکاران میان مسابقات جادهای عادی و تایمتریل، درباره احتمال استفاده از پدهای غیرمعمول سؤال کردهاند. با این حال، تغییر ظاهر میتواند ناشی از نوع متفاوت سوتین ورزشی، وضعیت نشستن روی دوچرخه یا لباس مخصوص تایمتریل نیز باشد و بهتنهایی اثباتکننده تخلف نیست.
پروفسور برت بلوکن، متخصص آیرودینامیک در دانشگاه هریوت وات اسکاتلند و دانشگاه LUT فنلاند، پیشتر تأثیر این ابزارها را با استفاده از شبیهسازیهای دینامیک سیالات بررسی کرده بود.
نتایج مطالعه او نشان داد یک چست فیرینگ مناسب میتواند مقاومت هوا را حداکثر حدود ۳٫۶ درصد کاهش دهد. البته تمام شکلها و اندازههای آزمایششده مفید نبودند و بعضی از آنها حتی مقاومت هوا را افزایش دادند؛ بنابراین دستیابی به مزیت نیازمند طراحی متناسب با فرم بدن هر ورزشکار است.
برآوردهای مطرحشده در گزارشهای رسانهای نشان میدهد چنین ترفندی در بهترین حالت ممکن است حدود ۰٫۷۸ ثانیه در هر کیلومتر زمان ذخیره کند. در یک تایمتریل ۲۱ کیلومتری، این مزیت میتواند به بیش از ۱۶ ثانیه برسد؛ اختلافی که در مسابقات حرفهای برای تعیین برنده کاملاً قابلتوجه است.
افزایش نگرانیها پیش از مرحله چهارم تور دو فرانس زنان در روز سهشنبه ۴ اوت ۲۰۲۶ رخ داد؛ مرحلهای که بهصورت تایمتریل انفرادی در مسیری ۲۱ کیلومتری از ژوری-شامبرتن تا دیژون برگزار شد.
مسئولان مسابقه اعلام کردند تمامی ورزشکاران باید دستکم ۱۰ دقیقه پیش از آغاز رقابت برای بررسی دوچرخه، لباس و تجهیزات خود حاضر شوند. در اطلاعیه مسابقه تأکید شده بود داوران توجه ویژهای به لباسها و وسایلی خواهند داشت که ممکن است شکل طبیعی بدن ورزشکار را تغییر دهند.
بر اساس مواد ۱.۳.۰۳۲ و ۱.۳.۰۳۳ مقررات اتحادیه جهانی دوچرخهسواری، لباس ورزشکار باید صرفاً کارکرد پوششی داشته باشد و نباید بهطور مصنوعی شکل بدن او را تغییر دهد.
قرار دادن فوم، پد، نوار، قطعات پلاستیکی یا وسایل غیرضروری روی بدن یا زیر لباس برای ایجاد شکلی آیرودینامیکتر ممنوع است. بنابراین استفاده عمدی از پد اضافی در ناحیه سینه برای افزایش سرعت میتواند تخلف از قوانین UCI محسوب شود.
مجازات تخلف میتواند شامل جریمه مالی، کسر امتیاز و در موارد جدی، حذف فوری ورزشکار از مسابقه باشد. شدت مجازات به نوع تخلف، زمان کشف آن و تشخیص داوران بستگی دارد.
با وجود ممنوعیت قانونی، اجرای این مقررات در بخش زنان پیچیدگیهای خاصی دارد. شکل طبیعی بدن افراد متفاوت است و سوتینهای ورزشی نیز بر اساس نیازهای حمایتی، طراحی و میزان پدگذاری یکسانی ندارند.
به همین دلیل، تشخیص مرز میان لباس ورزشی معمولی و وسیلهای که عمداً برای ایجاد مزیت آیرودینامیکی استفاده شده، دشوار است. مقامهای ورزشی باید همزمان از اجرای قوانین و حریم خصوصی ورزشکاران محافظت کنند.
نحوه انجام بعضی بازرسیها نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. اتحادیه دوچرخهسواران حرفهای نسبت به بررسی لباس زنان در فضای عمومی و حضور مأموران مرد در این فرایند ابراز نگرانی کرد. پیشنهاد شده است این بازرسیها در محیطی خصوصی و توسط مسئولان زن انجام شوند.
پدگذاری در ناحیه سینه پیش از این نیز در مسابقات تایمتریل مردان در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ مورد بحث قرار گرفته بود. دوچرخهسواران و تیمها همواره در تلاشاند با تغییر لباس، کلاه، حالت بدن و تجهیزات، حتی کوچکترین مزیت آیرودینامیکی را به دست آورند.
جنجال در المپیک زمستانی ۲۰۲۶؛ اتهام تزریق اسید به آلت تناسلی توسط اسکیبازان
مرحله چهارم تور دو فرانس زنان در نهایت با پیروزی مارلن رویسر، قهرمان سوئیسی تایمتریل، به پایان رسید. او مسیر ۲۱ کیلومتری را در ۲۷ دقیقه و ۳۰ ثانیه طی کرد و پیراهن زرد صدرنشینی را نیز به دست آورد. هیچیک از نفرات برتر این مرحله به تخلف مرتبط با پدگذاری متهم یا جریمه نشدند.
