ارتفاعات علی الطاهر کجاست؟
ارتش اسرائیل شامگاه پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد پس از چند هفته عملیات در جنوب لبنان، آنچه را «کنترل عملیاتی» ارتفاعات استراتژیک علی الطاهر میخواند، به دست آورده و نیروهای حزبالله را از دو مسیر زیرزمینی در این منطقه بیرون رانده است. ارتش اسرائیل همچنین مدعی شد عملیات برای از کار انداختن زیرساختهای زیرزمینی موجود در این ارتفاعات ادامه دارد.
یک روز بعد حزبالله ادعای اسرائیل درباره تسلط بر ارتفاعات علی الطاهر را رد کرد. در بیانیه حزبالله آمده است که نیروهای اسرائیلی در خود ارتفاعات حضور ندارند و نیروهای حزبالله همچنان در منطقه مستقر هستند.
اما علی الطاهر دقیقاً کجاست، چرا این رشتهارتفاعات تا این اندازه اهمیت پیدا کرده و چه اطلاعات قابل اتکایی درباره حضور و تأسیسات حزبالله در زیر آن وجود دارد؟
ارتفاعات علی الطاهر کجاست؟
ارتفاعات علی الطاهر در استان نبطیه در جنوب لبنان قرار دارد. مجموعهای از ارتفاعات بههمپیوسته که تقریباً ۱۲ تا ۱۵ کیلومتر با مرز اسرائیل فاصله دارند و بخشهایی از شهر نبطیه، روستاهای اطراف، حوضه رود لیتانی و منطقه اقلیم التفاح از نقاط مرتفع آن قابل مشاهده است.
ارتفاع این منطقه حدود ۶۰۰ متر از سطح دریا گزارش شده است. این مجموعه شامل سه ارتفاع عمده با نامهای علی الطاهر، دبشه و طهرا است. در سمت غرب این ارتفاعات، مناطقی مانند کفرتبنیت، نبطیه الفوقا، شهر نبطیه و کفررمان قرار دارند و بخش شرقی آن نسبتاً کمجمعیتتر است.
چرا ارتفاعات علی الطاهر اهمیت استراتژیک دارد؟
مهمترین ویژگی علی الطاهر، ارتفاع و موقعیت مشرف آن بر بخش بزرگی از جنوب لبنان است. از این ارتفاعات میتوان نبطیه، بخشهایی از اقلیم التفاح و شماری از مسیرهای ارتباطی مهم را زیر نظر داشت که مناطق جنوبی را به شرق لبنان، جزین و بخشهایی از بقاع متصل میکنند.
به همین دلیل، این ارتفاعات فقط از نظر جغرافیایی مهم نیستند و در ارتباط میان مواضع جنوب لبنان و منطقه استراتژیک اقلیم التفاح هم نقش قابل توجهی دارند.
در جنگ زمینی، حضور فیزیکی بر یک بلندی میتواند امکان دیدهبانی، استقرار تجهیزات ارتباطی، کنترل مسیرهای رفتوآمد و ایجاد مواضع دفاعی را فراهم کند.
منیر شحاده، از افسران بازنشسته ارتش لبنان، در گفتوگو با عربنیوز توضیح داده است که باید میان کنترل آتش، کنترل قلهها و کنترل کامل عمق یک منطقه کوهستانی تفاوت قائل شد. به همین دلیل حتی تسلط نیروهای اسرائیلی بر تعدادی از قلهها الزاماً به معنای کنترل تمام شبکه کوهستانی و تأسیسات احتمالی زیر آن نیست.
حزبالله در ارتفاعات علی الطاهر چه دارد؟
گزارشهای مختلف لبنانی و بینالمللی از احتمال وجود یک مجموعه زیرزمینی گسترده در این ارتفاعات سخن گفتهاند. برخی کارشناسان نظامی لبنانی نیز احتمال دادهاند این منطقه یکی از مراکز مهم فرماندهی حزبالله در جنوب لبنان باشد، اما جزئیات دقیق این ساختار تاکنون از سوی حزبالله منتشر نشده است.
ارتش اسرائیل در اطلاعیه اخیر خود مدعی شد نیروهای لشکر ۳۶ پس از عملیات چند هفتهای، دو مسیر زیرزمینی متعلق به حزبالله را پاکسازی کردهاند و شماری از نیروهای این گروه کشته شده یا از مجموعه خارج شدهاند. اسرائیل همچنین اعلام کرد عملیات برای تخریب یا غیرقابل استفاده کردن زیرساختهای زیرزمینی همچنان ادامه دارد.
طبق ادعای ارتش اسرائیل، در این مجموعه بخشهایی شامل اتاقهای فرماندهی، محل نگهداری تجهیزات و تسلیحات، ژنراتورها و فضاهای مناسب برای اقامت طولانیمدت نیروها وجود داشته است. حزبالله این جزئیات را تأیید نکرده است.
از سوی دیگر، حزبالله در اوت ۲۰۲۴ بدون اشاره به محل جغرافیایی دقیق، ویدئویی از یک تأسیسات زیرزمینی بزرگ با نام «عماد ۴» منتشر کرد که در آن مسیرهای تونلی و تجهیزات نظامی دیده میشد. پایگاه زیرزمینی «عماد ۴» در بهمنماه ۱۴۰۳ در اختیار ارتش لبنان قرار گرفت.
بعدها برخی رسانهها و منابع اسرائیلی احتمال دادند بخشی از شبکه زیرزمینی علی الطاهر همان مجموعه یا بخشی از مجموعهای مشابه «عماد ۴» باشد.
ساخت تأسیسات زیرزمینی یکی از بخشهای شناختهشده راهبرد نظامی حزبالله طی سالهای گذشته بوده است. چنین سازههایی میتوانند نیروها، تجهیزات، مراکز فرماندهی یا مسیرهای ارتباطی را در برابر دیدهبانی هوایی و حملات مستقیم محافظت کنند.
علی الطاهر در گذشته نیز منطقه نظامی بوده است
اهمیت نظامی علی الطاهر پدیده تازهای نیست. منابع لبنانی میگویند پیش از خروج اسرائیل از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰، این ارتفاعات و نقاط اطراف آن از مواضعی بودند که نیروهای اسرائیلی و ارتش جنوب لبنان از آنها استفاده میکردند.
خلیل جمیل، افسر بازنشسته لبنانی، گفته است علی الطاهر از جمله آخرین مواضعی بود که هنگام عقبنشینی اسرائیل از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ تخلیه شد.
