افزایش مبهم کالابرگ دربرابر جهش قیمت‌ها | وعده دولت عملی می شود؟
چند روز مانده به موعد دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ، هنوز نه رقم نهایی این افزایش مشخص است و نه ترکیب افزایش آن برای فهرست مشمولان، هرچند درباره فهرست مشمولان نیز ابهام زیاد است و دولت همزمان از ۵ دهک درآمدی و معیارهای دیگری برای آزمون وسع صحبت کرده است.
به گزارش همشهری آنلاین، دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ چند رقم متفاوت را مطرح کرده است. وزیر اقتصاد از امیدواری برای افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی سخن گفته که اعتبار فعلی یک میلیون تومانی را به یک میلیون و ۳۰۰هزار تومان می‌رساند. در سوی دیگر، رئیس‌کل بانک مرکزی از تلاش برای افزایش ۵۰ درصدی خبر داده که رقم را به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رساند. وزیر تعاون نیز برآورد ۵۰ درصدی را تأیید اما تصریح کرده رقم نهایی به منابع قابل تأمین بستگی دارد.
هیچ‌کدام از این ارقام نیز قطعی نیست. وزیر اقتصاد گفته عدد ۳۰۰هزار تومان «کف مورد انتظار» است، نه رقم پرداختی و رئیس سازمان برنامه و بودجه هم تأکید کرده ابتدا باید تعداد مشمولان و منابع در دسترس مشخص شود. به این ترتیب، خانوارها تا لحظه اعلام رسمی با ۳ سناریوی متفاوت روبه‌رو هستند.
معیار جدید، جامعه هدف نامشخص
جامعه مشمولان نیز دستخوش تغییر شده است. حدود ۴۰ تا ۴۴میلیون نفر برای دریافت اعتبار بیشتر شناسایی شده‌اند اما این افزایش قرار نیست به همه دریافت‌کنندگان فعلی کالابرگ به یک میزان تعلق بگیرد.
وزیر تعاون از کنار گذاشتن دهک‌بندی سنتی خبر داده و گفته جامعه به ۳ گروه «وسع پایین، متوسط و بالا» تقسیم می‌شود. معیارهایی مانند سطح درآمد، مالکیت ملک و خودرو در این ارزیابی دخیل شده‌اند اما جزئیات دقیق این شاخص‌ها و آستانه‌های تعیین‌کننده هنوز اعلام نشده است.
سبدی که ۲ برابر شد
درحالی‌که ارقام افزایش اعتبار در محدوده ۳۰ تا ۵۰ درصد بحث می‌شود، قیمت اقلام سبد کالابرگ تصویر متفاوتی نشان می‌دهد. براساس داده‌های مرکز آمار، تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در شهریور امسال به ۱۲۱ درصد رسیده، یعنی متوسط قیمت این گروه نسبت به سال قبل بیش از ۲ برابر شده است.
شدت افزایش در برخی اقلام بسیار بیشتر بوده است. تورم نقطه‌ای روغن‌ها و چربی‌ها ۲۵۷ درصد ثبت شده. کالایی که سال قبل ۱۰۰تومان بود، اکنون حدود ۳۵۸تومان قیمت دارد. گروه شیر، پنیر و تخم‌مرغ نیز با تورم ۱۶۰درصدی روبه‌رو و گوشت قرمز و ماکیان ۱۲۸ درصد گران‌تر شده است.
این ارقام نشان می‌دهد حتی اگر افزایش ۵۰ درصدی اعمال شود اعتبار کالابرگ از یک میلیون به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رسد، درحالی‌که هزینه خرید همان سبد کالا تقریبا ۲ برابر شده است. به‌عبارت دیگر، قدرت خرید واقعی کالابرگ حتی با افزایش ۵۰درصدی نیز نسبت به سال قبل کمتر خواهد بود.
۵۰ درصد در برابر ۱۰۰ درصد
مقایسه مستقیم این ۲ عدد(افزایش احتمالی ۵۰ درصدی اعتبار با رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی هزینه سبد) یک پرسش سیاستگذاری جدی ایجاد می‌کند: آیا این میزان افزایش برای حفظ قدرت خرید اقشار کم‌درآمد کافی است؟
اگر مبنا را حفظ قدرت خرید نسبی خانوارهای ۵ دهک پایین در برابر جهش قیمت مواد غذایی درنظر بگیریم، افزایشی نزدیک به ۱۰۰درصد لازم است تا اعتبار کالابرگ با رشد هزینه سبد هم‌تراز شود. این در حالی است که وزیر تعاون تأکید کرده اولویت دولت حمایت هدفمندتر از اقشار نیازمند است اما فاصله میان رقم مورد بحث و رشد واقعی قیمت‌ها نشان می‌دهد این هدف‌گذاری با چالش جدی روبه‌روست.
تصمیمی که منابع می‌خواهد
محدودیت منابع، متغیر تعیین‌کننده‌ای است که همه ارقام را به آن گره زده‌اند. رئیس‌کل بانک مرکزی بارها تأکید کرده هرگونه افزایش کالابرگ نباید از مسیر چاپ پول انجام شود. مسئولیت تأمین منابع نیز برعهده سازمان برنامه و بودجه گذاشته شده است.
به این ترتیب، تصمیم ۱۵ مهر در نقطه تلاقی ۳ محدودیت شکل می‌گیرد: منابع مالی قابل تأمین، فهرست مشمولانی که باید دقیقا مشخص شوند و رقمی که نه با واقعیت تورم همخوان است و نه فراتر از توان بودجه. پرسش اصلی برای خانوارهای کم‌درآمد این است: آیا این تصمیم، قدرت خرید آنها را در برابر گرانی حفظ می‌کند یا صرفا فاصله میان اعتبار حمایتی و هزینه واقعی سفره را کاهش می‌دهد، بدون آنکه آن را پر کند.
