ایران؛ غول مسی که هنوز به اندازه ذخایرش تولید نمیکند
ایران با ۶۶ میلیون تن مس محتوا، در جمع بزرگترین دارندگان ذخایر مس جهان قرار گرفته است؛ اما فاصله میان جایگاه ایران در ذخایر و تولید، نشان میدهد بخش بزرگی از ظرفیت مس کشور هنوز به تولید اقتصادی تبدیل نشده است.
به گزارش همشهری آنلاین، مس شاید برای بسیاری از مردم فلزی باشد که بیشتر در سیم و کابل برق دیدهاند، اما در اقتصاد امروز جهان اهمیت بسیار بزرگتری دارد. از شبکههای برق و نیروگاهها گرفته تا خودروهای برقی، تلفن همراه، تجهیزات الکترونیکی و انرژیهای تجدیدپذیر، همه به مس نیاز دارند. به همین دلیل کشورهایی که ذخایر بزرگ این فلز را در اختیار دارند، از یک مزیت مهم اقتصادی برخوردارند.
ایران یکی از همین کشورهاست. بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران، کشورمان با ۶۶ میلیون تن مس محتوا، رتبه ششم جهان از نظر ذخایر مس را در اختیار دارد.
این یعنی اگر ذخایر مس کشورهای جهان را مانند یک فهرست بزرگ در نظر بگیریم، ایران در جمع ۶ کشور اول قرار دارد؛ جایگاهی که اهمیت آن با توجه به افزایش نیاز جهان به برق و تجهیزات برقی، بیشتر هم میشود.
ثروتی که زیر زمین مانده است
اما داشتن ذخیره بزرگ با تولید زیاد یکسان نیست. یک کشور ممکن است ذخایر معدنی فراوانی داشته باشد، اما برای استخراج آنها به سرمایه، ماشینآلات، آب، برق، جاده و کارخانه نیاز دارد. تازه پس از استخراج سنگ معدن، مراحل فرآوری آغاز میشود تا مس قابل استفاده برای صنایع به دست آید.
ایران دقیقا با همین مسئله روبهروست. در حالی که کشور از نظر ذخایر در رتبههای بالای جهان قرار دارد، از نظر تولید فاصله قابل توجهی با کشورهای بزرگ تولیدکننده مس دارد. در سال ۱۴۰۳ نیز مدیرعامل وقت شرکت ملی صنایع مس ایران گفته بود ایران از نظر ذخایر در رتبه پنجم جهان، اما از نظر تولید در رتبه پانزدهم قرار دارد.
بنابراین مسئله اصلی صنعت مس ایران دیگر فقط پیدا کردن مس نیست؛ بلکه تبدیل مسی که زیر زمین قرار دارد به محصولی است که بتوان آن را در داخل مصرف یا به کشورهای دیگر صادر کرد.
چرا عدد ذخایر متفاوت است؟
ممکن است در اخبار با اعداد مختلفی درباره ذخایر مس ایران روبهرو شویم. دلیل این تفاوت آن است که در گزارشهای معدنی، ذخیره، منابع زمینشناسی و مس محتوا یک معنی ندارند.
مس محتوا یعنی مقدار واقعی عنصر مس موجود در یک ذخیره معدنی؛ نه وزن کل سنگی که از معدن استخراج میشود.
برای مثال، عدد ۶۶ میلیون تن به میزان مس محتوا در ذخایر اشاره دارد، در حالی که در عملیات اکتشافی ممکن است حجم سنگ و ماده معدنی بسیار بزرگتر اعلام شود. در گزارش اکتشافات جدید شرکت ملی صنایع مس ایران، منابع زمینشناسی مس ۲۲.۳ میلیارد تن اعلام شده است. این عدد به معنی ۲۲.۳ میلیارد تن مس خالص نیست، بلکه حجم منابع زمینشناسی شناساییشده را نشان میدهد.
همین تفاوت باعث میشود اعداد منتشرشده درباره ذخایر مس در نگاه اول با یکدیگر متفاوت به نظر برسند.
اکتشافات میتواند جایگاه ایران را بالاتر ببرد
نکته مهمتر این است که عملیات اکتشاف در ایران همچنان ادامه دارد و بخشی از ذخایر کشور هنوز شناسایی نشده است.
شرکت ملی صنایع مس ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۵۵۰ هزار متر حفاری اکتشافی انجام داده که به گفته این شرکت، بالاترین میزان حفاری در تاریخ فعالیت آن بوده است. در جریان این عملیات حتی یک گمانه با عمق بیش از ۲۲۰۰ متر در معدن میدوک حفر شد.
در محدوده سریدون در استان کرمان نیز منابع زمینشناسی حدود ۳.۷ تا ۴ میلیارد تن اعلام شده است. این اعداد نشان میدهد تصویر ایران از ذخایر مس همچنان در حال تغییر است و ممکن است با ادامه اکتشافات، منابع بیشتری شناسایی شود.
