بهترین سلاحهای لیزری جهان در سال ۲۰۲۶
سلاحهای لیزری در حال عبور از مرحله آزمایشگاهی هستند و به ابزارهای عملی برای نابودی پهپادها، راکتها، موشکها و دیگر تهدیدهای هوایی تبدیل میشوند. برخلاف رهگیرهای متعارف، سیستمهای لیزری انرژی را روی یک هدف متمرکز میکنند تا زمانی که اجزای حیاتی آن به شدت گرم شوند، تغییر شکل دهند یا از کار بیفتند.
اثربخشی این سامانهها به توان خروجی، کیفیت پرتو، دقت رهگیری، شرایط جوی و مدت زمانی که لیزر میتواند روی هدف متمرکز بماند، بستگی دارد. در ادامه، هفت سامانه از قدرتمندترین سلاحهای لیزری نظامی که تاکنون آزمایش، مستقر یا در حال توسعه بودهاند، معرفی میشوند.
۱- YAL-۱ Airborne Laser
سامانه YAL-۱ ساخت آمریکا با وجود لغو برنامه در سال ۲۰۱۱، همچنان قدرتمندترین سلاح لیزری نظامی آزمایششده روی یک هواپیما محسوب میشود. این سامانه که درون یک فروند بوئینگ ۷۴۷-400F تغییر یافته نصب شده بود، از یک لیزر شیمیایی اکسیژن-ید با توانی در مقیاس مگاوات استفاده میکرد و برای نابودی موشکهای بالستیک در مرحله ابتدایی پرتاب آنها طراحی شده بود.
این سامانه یک پرتو فروسرخ با طول موج ۱.۳۱۵ میکرومتر تولید میکرد که از طریق یک برجک قابل چرخش نصبشده در دماغه هواپیما به سمت هدف هدایت میشد. در جریان آزمایشها در سال ۲۰۱۰، این هواپیما توانست موشکهای بالستیک مختلف با سوخت مایع و سوخت جامد را نابود کند و مفهوم استفاده از لیزرهای قدرتمند برای مقابله با موشکها را در شرایط آزمایشی کنترلشده به نمایش بگذارد.
۲- JLWS ۵۰۰ کیلوواتی لاکهید مارتین
شرکت لاکهید مارتین در حال توسعه یک سامانه سلاح لیزری مشترک (JLWS) با توان ۵۰۰ کیلووات است که برای مقابله با پهپادها و موشکهای کروز طراحی شده است. این سامانه تاکتیکی که در ژوئیه ۲۰۲۶ معرفی شد، لیزر را درون یک محفظه قابلحمل قرار میدهد که میتواند روی پلتفرمهای نظامی مختلف مستقر شود.
این طراحی از فناوری ترکیب پرتو طیفی (Spectral Beam Combining) استفاده میکند؛ روشی که چندین پرتو لیزر فیبری را با یکدیگر ترکیب میکند تا یک خروجی پرقدرت واحد ایجاد شود. طبق اعلام لاکهید مارتین، این سلاح با ارائه یک توانمندی رهگیری مقیاسپذیر و مبتنی بر انرژی الکتریکی، بخشی از معماری دفاعی نسل آینده آمریکا خواهد بود.
۳- LY-۱ چین
LY-۱ ساخت چین یک سلاح انرژی هدایتشده بزرگ است که عمدتاً برای حفاظت در برد نزدیک در برابر پهپادها و موشکهای ورودی توسعه یافته است. این سامانه در رژه نظامی چین در سپتامبر ۲۰۲۵ بهصورت عمومی رونمایی شد و تاکنون در نسخههای نصبشده روی کامیون و کشتی دیده شده است.
یک سامانه که تصور میشود LY-۱ باشد، در اوت ۲۰۲۶ روی ناو آبیخاکی Type ۰۷۱ با نام Qilianshan در جریان رزمایشهایی نزدیک منطقه Scarborough Shoal مشاهده شد.
توان خروجی این سامانه همچنان محرمانه باقی مانده است؛ به همین دلیل تخمینهای منتشرشده درباره توان ۱۸۰ تا ۳۰۰ کیلوواتی آن بهطور مستقل تأیید نشدهاند. با این حال، برجک بزرگ این سامانه نشان میدهد که احتمالاً به توان قابلتوجهی برای تولید انرژی و سامانههای خنککننده نیاز دارد.
۴- Iron Beam
Iron Beam اسرائیل یک سامانه دفاع هوایی لیزری در کلاس توان ۱۰۰ کیلووات است که توسط شرکت Rafael Advanced Defense Systems توسعه یافته و Elbit Systems نیز در فناوریهای کلیدی آن همکاری داشته است. این سامانه برای مقابله با راکتها، گلولههای خمپاره، هواپیماهای بدون سرنشین و دیگر تهدیدهای هوایی کوتاهبرد در یک شبکه دفاعی چندلایه طراحی شده است.
این سامانه انرژی متمرکز را روی بخش آسیبپذیر یک هدف در حال نزدیک شدن هدایت میکند تا زمانی که هدف از کار بیفتد یا نابود شود. Rafael اعلام کرده است که Iron Beam میتواند در فاصلههایی از چند صد متر تا چندین مایل فعالیت کند، اگرچه شرایطی مانند مه، گردوغبار، ابر و باران میتوانند عملکرد لیزر را کاهش دهند.
۵- HELIOS
سامانه HELIOS متعلق به نیروی دریایی آمریکا یک لیزر پرانرژی، تجهیزات نظارتی دوربرد و یک سامانه اختلالگر اپتیکی را در قالب یک سیستم مستقر روی کشتی ترکیب میکند. شرکت لاکهید مارتین این سامانه را روی یک ناوشکن کلاس Arleigh Burke با نام USS Preble نصب کرد و این کشتی را به نخستین ناوشکن آمریکایی مجهز به لیزر پرانرژی تبدیل کرد.
HELIOS که معمولاً با توان تقریبی ۶۰ کیلووات معرفی میشود، میتواند به هواپیماهای بدون سرنشین آسیب وارد کند یا عملکرد حسگرهای الکترواپتیکی را مختل کند، بدون اینکه نیاز به شلیک موشک داشته باشد. نیروی دریایی آمریکا در سال ۲۰۲۶ تأیید کرد که ناوشکن Preble همچنان به این سامانه مجهز است و همزمان برنامه آموزش ملوانان برای استفاده از سلاحهای انرژی هدایتشده را گسترش میدهد.
۶- DragonFire
DragonFire یک سلاح انرژی هدایتشده لیزری بریتانیا است که توسط کنسرسیومی به رهبری MBDA UK و با پشتیبانی Leonardo UK و QinetiQ توسعه یافته است. این سامانه چند منبع لیزری را با فناوریهای پیشرفته هدفگیری ترکیب میکند تا بتواند یک پرتو قدرتمند را روی اهداف هوایی سریعحرکت حفظ کند.
دولت بریتانیا اعلام کرده است که DragonFire میتواند جسمی در اندازه یک سکه را از فاصله حدود ۰.۶۲ مایل (تقریباً یک کیلومتر) هدف قرار دهد. یک قرارداد تولید به ارزش ۳۱۶ میلیون پوند (۴۱۰.۸ میلیون دلار) از نصب این سامانه روی یک ناوشکن Type ۴۵ نیروی دریایی سلطنتی از سال ۲۰۲۷ پشتیبانی خواهد کرد. هزینه هر شلیک نیز حدود ۱۰ پوند (۱۳ دلار) تخمین زده شده است.
۷- سامانه سلاح لیزری Rheinmetall
شرکتهای Rheinmetall و MBDA Germany یک نمونه آزمایشی سلاح لیزری دریایی توسعه دادهاند که هدف آن مقابله با پهپادها و دیگر اهداف کوچک و سریعحرکت است. این سامانه یک دوره آزمایش یکساله را روی ناوچه آلمانی Sachsen پشت سر گذاشت و فناوریهای رهگیری، فرماندهی و درگیری آن در شرایط دریایی مورد ارزیابی قرار گرفت.
این شرکتها همچنین روی فناوریهای موردنیاز برای یک لیزر ۱۰۰ کیلوواتی آینده کار کردهاند، اما این میزان توان مربوط به نمونه عملیاتی مستقرشده فعلی نیست. Rheinmetall اعلام کرده است که یک سامانه لیزری دریایی عملیاتی برای آلمان میتواند پس از آزمایشهای زمینی بیشتر، از سال ۲۰۲۹ در دسترس قرار بگیرد.
جمعبندی
سلاحهای لیزری امکان درگیری سریع، ظرفیت شلیک بالا و هزینه بسیار کمتر در مقایسه با بسیاری از موشکهای دفاعی متعارف را فراهم میکنند. با این حال، استفاده مداوم از آنها همچنان به توان الکتریکی قابلتوجه، ظرفیت خنککنندگی بالا، رهگیری پایدار و شرایط جوی مناسب نیاز دارد.
YAL-۱ توان بالقوه فوقالعاده لیزرهای شیمیایی را نشان داد، در حالی که سامانههای جدیدتر به سمت معماریهای فشرده و الکتریکی حرکت کردهاند که برای استفاده روی کشتیها و نیروهای زمینی مناسبتر هستند. در مجموع، این سلاحها نشان میدهند که انرژی هدایتشده در حال تبدیل شدن به یک لایه جدید در دفاع هوایی و موشکی مدرن است.
