جبهه پنهان تازه ایران علیه آمریکا کجاست؟ | ماجرای تحول ویژه در راهبرد جنگ نامتقارن تهران

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: اندیشکده مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) به‌تازگی در گزارشی تحلیلی به فعالیت‌های ایران در حوزه نبرد سایبری پرداخته و تاکید کرده است حملات منتسب به ایران علیه زیرساخت‌های آب آمریکا، در صورت تأیید، می‌تواند نشانه‌ای از افزایش دامنه فشار سایبری تهران باشد.

افزایش حملات سایبری

• از ۲۶ ژوئیه، حملات سایبری هم‌زمانی به تأسیسات آب در دست‌کم ۶ ایالت آمریکا گزارش شده‌است.
• اهمیت و گستردگی این حملات سبب شد آژانس امنیت سایبری و زیرساخت آمریکا (CISA) هشدارهای قبلی خود را ارتقا دهد.
• برخی نشانه‌ها، احتمال نقش‌آفرینی عوامل سایبری ایران را مطرح کرده‌است.
• فعالیت سایبری ایران افزایش محسوسی داشته و دستگاه سایبری این کشور بیش از گذشته در خدمت اهداف جنگی علیه آمریکا، اسرائیل و رقبای منطقه‌ای قرار گرفته‌است.

تحول در راهبرد جنگ نامتقارن ایران

• از آغاز درگیری، ایران تغییر گسترده‌تری در راهبرد نظامی خود ایجاد کرده و بر ابزارهای نامتقارن برای ایجاد فشار بر رقبای جهانی و منطقه‌ای تمرکز داشته‌است.
• محور راهبردها:

1. بهره‌برداری از آسیب‌پذیری نیروهای متعارف آمریکا و اسرائیل
2. استفاده از تنگه‌هرمز برای تحمیل هزینه به بازارهای انرژی و رقبای منطقه‌ای
3. اجرای جنگ اطلاعاتی برای شکل‌دهی به روایت جهانی درباره جنگ

• در این میان، قابلیت‌های سایبری یک ابزار توانمندساز مهم محسوب می‌شوند.
• این قابلیت در فرسایش توان رقبای ایران و گسترش قدرت این کشور در خارج از مرزها نقش دارد.
• از مارس ۲۰۲۶، فعالیت‌های سایبری ایران افزایش یافته است.
• برخی حوزه‌های فعالیت:

1. جاسوسی سایبری
2. ایجاد دسترسی‌های فنی
3. عملیات اخلالگرانه
4. عملیات اطلاعاتی با استفاده از فضای سایبری

تغییر مستقیم دستگاه سایبری ایران در حمایت از جنگ

• در مراحل نخست درگیری، فعالیت سایبری ایران عمدتاً ماهیتی فرصت‌طلبانه داشت.
• مهاجمان از دسترسی‌های فنی موجود برای اجرای حملات سریع و نسبتاً ساده علیه اهداف دارای ضعف‌های امنیتی استفاده می‌کردند.
• حملات هکتیویستی، مانند تغییر صفحات وب یا افشای اطلاعات نیز انجام می‌شد.
• در کنار آن، جاسوسی سایبری و عملیات اطلاعاتی نیز وجود داشت.
• این الگو به‌تدریج به رویکردی هماهنگ‌تر تبدیل شده‌است.
• اکنون دستگاه سایبری ایران ارتباط مستقیم‌تری با اهداف جنگی دارد.
• جاسوسی سایبری برای پشتیبانی از عملیات نظامی اهمیت بیشتری پیدا کرده‌است.

بخشی از تازه‌ترین فعالیت‌های سایبری ایران

• در ژوئیه ۲۰۲۶، مشخص شد ایران با نفوذ به پروتکل SS۷، که برای مسیریابی داده‌ها در شبکه‌های مخابراتی استفاده می‌شود، تلاش کرده محل استقرار نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را شناسایی کند
• این اطلاعات به‌صورت مستقیم در حملات نظامی علیه این نیروها مورد استفاده قرار گرفته و به مجروح شدن آنها منجر شده است.
• همچنین مقام‌های ارشد آمریکایی و اسرائیلی هدف جاسوسی قرار گرفته‌اند.
• این اقدام احتمالاً با هدف شناخت روند تصمیم‌گیری راهبردی انجام شده‌است.
• دوربین‌های امنیتی نیز در کشورهای مختلف هدف حملات قرار گرفته‌اند تا از آنها برای هدایت حملات پهپادی یا موشکی و همچنین ارزیابی خسارت‌های پس از حمله استفاده شود.
• گزارش‌ها همچنین از گسترش جاسوسی سایبری ایران علیه بخش‌های هوانوردی، هوافضا، صنایع دفاعی، مخابرات و حوزه فضا و ماهواره حکایت دارند.

تلاش برای شکل‌دهی فعالانه به محیط عملیاتی

• ایران علاوه بر جاسوسی، از قابلیت‌های تهاجمی سایبری برای تأثیرگذاری فعالانه بر محیط عملیاتی نیز استفاده می‌کند.
• بخش مهمی از این فعالیت‌ها با اهداف جنگ اطلاعاتی انجام می‌شود.
• از نگاه دکترین ایران، حوزه اطلاعاتی یکی از میدان‌های اصلی نبرد است و جنگ اطلاعاتی ابزاری برای ایجاد «عمق راهبردی» و نمایش قدرت فراتر از مرزهای کشور محسوب می‌شود.
• از نظر گستره، حملات سایبری ایران اهداف متنوعی را در آمریکا و خاورمیانه دربر گرفته‌اند.
• گروه‌های هکتیویستی طرفدار ایران نیز به‌صورت مستمر سازمان‌هایی را در خاورمیانه هدف قرار داده‌اند.
• ازنظر عمق، مقام‌های فعلی و سابق آمریکا و اسرائیل، ازجمله چهره‌های سیاسی و نظامی ارشد، هدف حملات و عملیات افشای اطلاعات قرار گرفته‌اند.
• همچنین اطلاعات شخصی تفنگداران آمریکایی مستقر در خلیج‌فارس و نیروهای نظامی و اطلاعاتی اسرائیل هدف قرار گرفته‌است.
• اهمیت این حملات تنها در اختلال مستقیم آنها نیست؛ بلکه باید آنها را از منظر جنگ اطلاعاتی نیز دید.
• این اقدام‌ها با نمایش توانایی ایران برای نفوذ به ساختار سیاسی و نظامی آمریکا و اسرائیل، اعتبار و تصویر امنیتی آنها را تضعیف می‌کند.
• این اقدام با ایجاد اصطکاک مداوم برای شهروندان و کسب‌وکارها، احساس ترس، اختلاف و آشوب را افزایش می‌دهد.
• در نتیجه، ایران می‌تواند بدون رویارویی مستقیم، برای رقبای خود هزینه ایجاد کرده و محیط اطلاعاتی مطلوب‌تری برای خود شکل دهد.

نقش هوش مصنوعی در عملیات سایبری ایران

• هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای مهم توانمندساز ایران تبدیل شده‌است.
• گزارش‌ها نشان می‌دهند ایران از هوش مصنوعی در مراحل مختلف عملیات سایبری و اطلاعاتی استفاده کرده است؛ از شناسایی اولیه اهداف و بررسی فناوری‌های مورد استفاده آنها گرفته تا نگارش کد، توسعه بدافزار، مهندسی اجتماعی و تولید و دستکاری محتوا.
• استفاده از هوش‌مصنوعی، سرعت، مقیاس، دامنه دسترسی و اثرگذاری عملیات سایبری ایران را افزایش داده‌است.

چشم‌انداز پیش رو

1. اتکای ایران به جنگ نامتقارن و اهمیت قابلیت‌های سایبری در این راهبرد، روشن است.
2. ایران تنگه هرمز را اهرم اصلی فشار خود می‌داند و قابلیت‌های سایبری، اگرچه نقشی ثانویه دارند، به تقویت و تکمیل اقدامات نظامی و اقتصادی آن کمک می‌کنند.
3. قابلیت‌های سایبری به ایران امکان می‌دهد شرایط محیط عملیاتی را مطابق منافع خود شکل دهد.
4. در صورت ادامه جنگ یا شکست مذاکرات، اپراتورهای سایبری ایران احتمالاً به‌دنبال ایجاد دسترسی‌های فنی جدید و توسعه قابلیت‌های تازه خواهند بود.