روتین مناسب برای مراقبت از دندانها
مراقبت از دندان فقط به مسواک زدن محدود نمیشود و رعایت یک روتین منظم برای تمیز کردن دندانها، فاصله بین آنها و لثهها اهمیت زیادی دارد. انتخاب ابزار مناسب و استفاده صحیح از آنها میتواند به حفظ سلامت دهان و کاهش مشکلاتی مانند پوسیدگی، تجمع پلاک و التهاب لثه کمک کند. در این مطلب، یک روتین ساده و کاربردی برای مراقبت روزانه از دندانها را بررسی میکنیم و به سراغ ابزارهایی مانند مسواک برقی، نخ دندان و واترجت میرویم.
روتین مراقبت از دندان در طول روز چگونه باشد؟
برای مراقبت روزانه از دندانها لازم نیست از محصولات زیادی استفاده کنید؛ مهم این است که تمیز کردن دندانها و فضای بین آنها بهصورت منظم انجام شود. یک روتین ساده شامل مسواک زدن منظم، تمیز کردن بین دندانها و توجه به بهداشت دهان بعد از غذاست. توصیه میشود مراقبت از دندان را به سه زمان اصلی صبح، بعد از غذا و شب تقسیم کنید.
صبح بعد از بیدار شدن چه کاری انجام دهیم؟
صبح دندانها را با مسواک و خمیردندان حاوی فلوراید تمیز کنید. سطح بیرونی و داخلی دندانها، قسمتهای جونده و محل اتصال دندان و لثه را بهآرامی مسواک بزنید. اگر شب قبل فضای بین دندانها را تمیز نکردهاید، میتوانید نخ دندان را نیز در روتین صبحگاهی قرار دهید. بعد از مسواک، خمیردندان را تف کرده و از شستوشوی کامل دهان با آب خودداری کنید تا فلوراید مدت بیشتری روی دندانها باقی بماند.
بعد از غذا چطور از دندانها مراقبت کنیم؟
بعد از غذا بهتر است دهان را با آب بشویید تا باقیمانده مواد غذایی و مواد اسیدی از محیط دهان پاک شود. اگر به مسواک دسترسی ندارید، آدامس بدون قند نیز میتواند با افزایش ترشح بزاق به پاک شدن محیط دهان کمک کند. البته بعد از مصرف خوراکیها و نوشیدنیهای اسیدی، بهتر است بلافاصله مسواک نزنید.
شب قبل از خواب چه کاری را انجام دهیم؟
مراقبت شبانه اهمیت زیادی دارد و بهتر است آخرین مرحله بهداشت دهان پیش از خواب باشد. ابتدا فضای بین دندانها را با نخ دندان یا ابزار مناسب تمیز کنید و سپس دندانها را حدود دو دقیقه با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید. بعد از مسواک بهتر است دیگر خوراکی شیرین یا نوشیدنی بهجز آب مصرف نکنید تا دندانها در طول خواب برای مدت طولانیتری در معرض مواد غذایی و قند قرار نگیرند.
مسواک زدن صحیح؛ مهمترین بخش مراقبت از دندان
مسواک زدن، زمانی بیشترین اثر را دارد که بهصورت منظم و با تکنیک صحیح انجام شود. هدف فقط تمیز کردن سطح جلویی دندانها نیست؛ باید سطوح داخلی، خارجی و قسمتهای جونده نیز تمیز شوند و خط لثه را نیز نباید نادیده گرفت.
مسواک معمولی یا برقی؟
هر دو نوع مسواک، در صورت استفاده صحیح، میتوانند به تمیز کردن دندانها کمک کنند. خرید مسواک برقی برای افرادی که کنترل حرکت مسواک برایشان دشوار است، بریس دارند یا معمولاً با مسواک دستی فشار زیادی به دندانها وارد میکنند، میتواند گزینه راحتتری باشد. برخی مدلهای برقی نیز قابلیتهایی مانند تایمر و هشدار فشار دارند که رعایت روتین صحیح را آسانتر میکند. در این بین، مسواک برقی اورال بی یکی از مدلهای پرفروش و پرطرفدار بازار است که قیمت خوبی دارد.
چند دقیقه باید مسواک بزنیم؟
برای هر نوبت مسواک زدن، حدود دو دقیقه زمان در نظر بگیرید. میتوانید این زمان را به چهار بخش تقسیم کنید و هر بخش را به یک قسمت از دهان اختصاص دهید تا هیچ ناحیهای فراموش نشود. سرعت زیاد یا فشار بیشتر لزوماً به معنی تمیز شدن بهتر دندانها نیست؛ پوشش کامل همه سطوح اهمیت بیشتری دارد.
مسواک را با چه زاویهای روی دندانها حرکت دهیم؟
مسواک را با زاویهای حدود ۴۵ درجه نسبت به خط لثه قرار دهید و با حرکات کوتاه و ملایم روی دندانها حرکت کنید. سطح بیرونی و داخلی دندانها را به همین روش تمیز کنید و برای قسمتهای جونده، حرکت رفتوبرگشتی ملایم داشته باشید. فشار زیاد میتواند به لثه و مینای دندان آسیب بزند، بنابراین نیازی نیست برای پاک کردن پلاک، مسواک را با فشار روی دندانها بکشید.
هر چند وقت یکبار مسواک را عوض کنیم؟
بهتر است مسواک دستی یا سری مسواک برقی را حدود هر سه تا چهار ماه تعویض کنید؛ البته اگر موهای مسواک زودتر فرسوده، خم یا پراکنده شدهاند، باید زودتر آن را عوض کنید. فرسودگی الیاف باعث میشود مسواک کارایی اولیه خود را از دست بدهد و تمیز کردن دندانها دشوارتر شود.
نخ دندان؛ بخش مهمی که نباید از روتین حذف شود
مسواک نمیتواند بهخوبی فضای باریک بین دندانها را تمیز کند؛ به همین دلیل، تمیز کردن این قسمتها باید در کنار مسواک در روتین روزانه قرار بگیرد. نخ دندان با خارج کردن پلاک و باقیمانده غذا از بین دندانها، به کاملتر شدن بهداشت دهان کمک میکند و بهخصوص برای قسمتهایی که دسترسی به آنها با مسواک دشوار است، اهمیت دارد.
نخ دندان را قبل از مسواک بزنیم یا بعد از آن؟
میتوان نخ دندان را قبل یا بعد از مسواک استفاده کرد، اما استفاده از آن پیش از مسواک زدن میتواند انتخاب مناسبی باشد؛ چون بقایای خارجشده از فضای بین دندانها بعد از آن با مسواک پاک میشوند. مهمتر از ترتیب، این است که نخ دندان بهصورت منظم و با روش صحیح مورد استفاده قرار گیرد.
روش صحیح استفاده از نخ دندان
حدود ۴۰ تا ۴۵ سانتیمتر نخ دندان بردارید و بیشتر آن را دور انگشتان میانی دو دست بپیچید و چند سانتیمتر از آن را برای کار بین دندانها آزاد بگذارید. نخ را با فشار و حرکت آرام بین دندانها وارد کنید و بدون ضربه زدن به لثه، آن را به شکل یک قوس اطراف هر دندان قرار دهید. سپس با حرکت ملایم بالا و پایین، سطح کناری دندان را تمیز کنید و برای هر فاصله از قسمت تمیز نخ استفاده نمایید.
اگر بین دندانها فاصله کمی داشته باشیم چه کنیم؟
اگر فاصله بین دندانها بسیار کم است، نخ دندان معمولی احتمال دارد بهسختی وارد شده یا هنگام استفاده پاره شود. در این شرایط میتوان از نخهای دندانی نازکتر یا انواعی که برای فضاهای تنگ طراحی شدهاند استفاده کرد. اگر با وجود استفاده صحیح، نخ مرتب گیر میکند یا باعث درد و خونریزی میشود، بهتر است علت آن را با دندانپزشک بررسی کنید.
واترجت چیست و آیا جایگزین نخ دندان میشود؟
واترجت یا دستگاه شستوشوی دهان، با استفاده از جریان کنترلشده آب، فضای بین دندانها و اطراف لثه را تمیز میکند. استفاده از واتر جت میتواند برای افرادی که ارتودنسی، بریج یا ایمپلنت دارند یا کار کردن با نخ دندان برایشان دشوار است، کاربردی باشد. با این حال، واترجت را نباید در همه شرایط جایگزین کامل نخ دندان در نظر گرفت. این دستگاه بیشتر یک ابزار تکمیلی برای بهداشت دهان است و انتخاب بین نخ دندان و واترجت باید با توجه به شرایط دندانها، لثهها و توصیه دندانپزشک انجام شود.
دهانشویه را در چه زمانی از روتین دندان استفاده کنیم؟
دهانشویه میتواند در برخی شرایط به کاملتر شدن مراقبت از دهان کمک کند، اما استفاده از آن نباید جایگزین مسواک و تمیز کردن فضای بین دندانها شود. نوع دهانشویه نیز اهمیت دارد و بهتر است محصولی متناسب با نیاز دهان و توصیه دندانپزشک انتخاب شود.
آیا دهانشویه جای مسواک و نخ دندان را میگیرد؟
خیر. دهانشویه نمیتواند جای مسواک زدن یا تمیز کردن مکانیکی پلاک از روی دندانها و بین آنها را بگیرد. این محصول بیشتر برای تکمیل روتین بهداشت دهان استفاده میشود و بسته به نوع آن ممکن است برای کنترل پلاک، بوی بد دهان یا برخی مشکلات لثه کاربرد داشته باشد.
چه نکاتی را هنگام استفاده از دهانشویه رعایت کنیم؟
هنگام استفاده، دستورالعمل روی محصول را رعایت کنید و مقدار و مدت زمان مصرف را بیشتر از میزان توصیهشده نکنید. همچنین برخی دهانشویهها نباید بلافاصله بعد از مسواک استفاده شوند، زیرا ممکن است باعث شسته شدن فلوراید خمیردندان گردند؛ بنابراین بهتر است زمان مصرف محصول را مطابق دستور آن یا توصیه دندانپزشک تنظیم کنید.
برای مراقبت از دندان چه خوراکیهایی را کمتر مصرف کنیم؟
نوع و تعداد دفعات مصرف خوراکیها میتواند روی سلامت دندان تأثیر داشته باشد. برای کاهش خطر پوسیدگی، بهتر است مصرف خوراکیها و نوشیدنیهای حاوی قند آزاد را محدود کنیم و از مصرف مکرر آنها در طول روز پرهیز شود.
- خوراکیها و نوشیدنیهای شیرین: مصرف مکرر شیرینی، شکلات، نوشابه و نوشیدنیهای شیرین میتواند محیط مناسبی برای فعالیت باکتریهای مولد اسید ایجاد کند.
- نوشیدنیهای اسیدی: نوشابههای گازدار و برخی نوشیدنیهای اسیدی میتوانند به فرسایش مینای دندان کمک کنند، بهخصوص اگر مرتب مصرف شوند.
- میانوعدههای چسبنده: خوراکیهایی که مدت بیشتری روی دندان باقی میمانند، میتوانند تماس دندان با قند را طولانیتر کنند.
- مصرف مداوم خوراکیهای شیرین در طول روز: فاصله انداختن بین وعدهها و محدود کردن تعداد دفعات مصرف خوراکیهای شیرین، بهتر از خوردن مقدار کمی شیرینی در دفعات متعدد است.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
مراجعه به دندانپزشک فقط زمانی نیست که دندان درد شدیدی داشته باشید. بعضی مشکلات دهان و دندان در مراحل اولیه علامت واضحی ندارند.
- معاینههای دورهای: فاصله مناسب بین مراجعهها برای همه یکسان نیست و به وضعیت دندانها، لثهها و عوامل خطر بستگی دارد. زمان مراجعه بعدی را میتوان بر اساس شرایط فرد با نظر دندانپزشک تعیین کرد.
- خونریزی و التهاب لثه: خونریزی مکرر هنگام مسواک یا نخ دندان، قرمزی، تورم یا حساسیت لثه بهتر است نادیده گرفته نشده و در صورت ادامهدار بودن، بررسی شود.
- دنداندرد و حساسیت: درد مداوم، حساسیت شدید به سرد و گرم یا درد هنگام جویدن میتواند نیاز به بررسی دندانپزشکی داشته باشد.
- بوی بد دهان و تغییرات غیرعادی: اگر بوی بد دهان با رعایت بهداشت برطرف نمیشود یا زخم، تغییر رنگ، تورم یا تودهای غیرعادی در دهان ایجاد شده و برطرف نمیگردد، بهتر است برای بررسی علت آن به دندانپزشک مراجعه کنید.
