سئوتا کجاست و چرا تحت کنترل اسپانیا قرار دارد؟

حدود ۶۰ هزار مهاجر روز پنجشنبه با شنا کردن از مراکش خود را به شهر سئوتا، منطقه‌ای متعلق به اسپانیا و بخشی از قلمرو اتحادیه اروپا، رساندند. منابع می‌گویند که بین ۳۴ تا ۴۱ نفر هنگام تلاش برای شنا کردن به سمت این منطقه جان خود را از دست داده‌اند.

مقامات اطلاعاتی غربی معتقدند مراکش در اقدامی تلافی‌جویانه و با انگیزه‌های دیپلماتیک، زمینه ورود حدود ۶۰ هزار مهاجر به شهر سئوتا، متعلق به اسپانیا، را فراهم کرده است. در پی این موج گسترده مهاجرت، افرادی که از مسیر دریا خود را به سئوتا رساندند، در برخی مناطق با واکنش ساکنان محلی روبه‌رو شدند و گزارش‌ها حاکی از آن است که برخی از مردم با در دست داشتن سلاح تلاش کردند مهاجران را از محل دور کنند. این اتفاقات باعث شد این شهر واقع در شمال آفریقا صحنه آشوب و ناآرامی شود.

هم‌زمان، دولت اسپانیا برای کنترل اوضاع، نیروهای ارتش را به منطقه اعزام کرد. با وجود شدت بحران، گفته می‌شود نزدیک به ۵۰ هزار نفر تنها طی یک روز به خاک مراکش بازگشته‌اند. با این حال، ترس و ناامنی همچنان در سئوتا ادامه دارد و بسیاری از فروشگاه‌ها، رستوران‌ها و مراکز تجاری برای حفظ امنیت، کرکره‌های خود را پایین کشیده‌اند.

در ادامه این بحران، برخی منابع مدعی شدند مقام‌های مراکشی به دلیل تنش‌های سیاسی با دولت پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، اجازه دادند مهاجران به سمت سئوتا حرکت کنند. بر اساس این گزارش، یکی از دلایل نارضایتی رباط، پایتخت مراکش، تلاش دولت اسپانیا برای گسترش همکاری‌های گازی با الجزایر، رقیب منطقه‌ای مراکش، عنوان شده است.

چندین شهروند مراکشی نیز گفته‌اند که نیروهای امنیتی این کشور آن‌ها را به عبور از مرز تشویق کرده‌اند. یوسف علوی، ۲۶ ساله، در گفت‌وگو با روزنامه نیویورک‌تایمز مدعی شده که مأموران پلیس مسیر حرکت به سمت سئوتا را به آن‌ها نشان می‌دادند. او می‌گوید:

مدام به ما می‌گفتند از آن طرف بروید، از آن طرف بروید.

محمد احمدهو، ۳۷ ساله، نیز اظهار می‌کند که ابتدا از طریق شبکه‌های اجتماعی از تجمع افراد برای عبور از مرز مطلع شده بود و زمانی که به نزدیکی مرز رسید، مأموران پلیس به او گفتند:

به اسپانیا برو.

این نخستین بار نیست که چنین بحرانی میان دو کشور رخ می‌دهد. در سال ۲۰۲۱ نیز پس از اختلاف مراکش و مادرید بر سر منطقه مورد مناقشه صحرای غربی، مراکش اجازه داد حدود هشت هزار مهاجر وارد سئوتا شوند. در جریان بحران جدید، هزاران نفر برای جلوگیری از بازگردانده شدن فوری، از مسیر دریا وارد سئوتا شدند.

در همین حال، بحران مهاجرت پیامدهایی فراتر از مرزهای اسپانیا پیدا کرده است، تا جایی که ایتالیا در نخستین اقدام، مقررات سفر آزاد شنگن را در ارتباط با اسپانیا به حالت تعلیق درآورد. شایان ذکر است که توافق شنگن امکان سفر بدون نیاز به کنترل گذرنامه را میان ۲۹ کشور اروپایی فراهم می‌کند.

به گفته منتقدان، این تصمیم از سوی دولت اسپانیا، توسط باندهای قاچاق انسان مورد سوءاستفاده قرار گرفت و موج تازه‌ای از مهاجرت‌های بدون مدارک را به همراه داشت. پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، هنگام ورود به سئوتا با اعتراض و تمسخر برخی از ساکنان محلی روبه‌رو شد. او این اتفاق را یک «حمله» و «نقض تمامیت ارضی اسپانیا» توصیف کرده بود. دولت سوسیالیست سانچز به دلیل رویکرد حمایتی خود نسبت به مهاجران شناخته می‌شود. این دولت اخیراً پس از راه‌اندازی طرحی برای اعطای وضعیت قانونی به ۵۰۰ هزار مهاجر بدون مدرک، با حجم بسیار زیادی از درخواست‌ها مواجه شده است.

روز جمعه، نیروهای مراکشی در ورودی‌های مرزی سئوتا با استفاده از باتوم و گاز اشک‌آور تلاش کردند جمعیت مهاجران را عقب برانند تا افراد بیشتری نتوانند وارد این منطقه کوچک اسپانیایی شوند. در جریان درگیری‌ها، خودروهای آب‌پاش به منطقه اعزام شدند و در حالی که بقایای سوخته یک دستگاه اتوبوس و هفت خودرو در محل دیده می‌شد، خودروهای نظامی اسپانیا در سوی دیگر مرز مستقر شده بودند.

ویدئوهایی که در نزدیکی گذرگاه مرزی ثبت شدند، مردی را نشان می‌داد که با لباس غواصی و در حالی که یک دوچرخه همراه خود داشت، در آب حرکت می‌کرد؛ در همان زمان صدها مهاجر دیگر نیز به سمت ساحل پیش می‌رفتند. آشفتگی که ابتدا در سواحل سئوتا آغاز شده بود، به خیابان‌های شهر نیز کشیده شد. این شهر که کمتر از ۸۴ هزار نفر جمعیت دارد، با افزایش ناگهانی تعداد مهاجران روبه‌رو شد و نیروهای پلیس و مسئولان محلی برای کنترل شرایط با مشکلات گسترده‌ای مواجه گشتند. برخی از مهاجران پس از ورود به شهر، هنگام خشک کردن لباس‌های خود شعار «زنده باد اسپانیا» سر دادند.

در همین حال، گزارش‌های نگران‌کننده‌ای منتشر شد مبنی بر اینکه برخی از ساکنان محلی با تلاش برای ورود غیرقانونی افراد به خانه‌هایشان مواجه شده‌اند. برخی تصاویر منتشر شده نیز چندین مورد از این اتفاقات را نشان می‌دهد. در یکی از این ویدئوها، مردی دیده می‌شود که از یک نردبان بالا می‌رود و دو نفر دیگر آن را نگه داشته‌اند. ویدئوی دیگری نیز ظاهراً گروهی از مهاجران را نشان می‌دهد که تلاش می‌کنند وارد یک خانه کوچک شوند و از ورودی باریک آن عبور کنند.

مشخص نیست این خانه در آن زمان خالی بوده یا چه دلیلی باعث شده تعداد زیادی از افراد تلاش کنند وارد آن شوند. همچنین تصاویری منتشر شده که ظاهراً نشان می‌دهد ده‌ها مهاجر در حال غارت یک فروشگاه مواد غذایی هستند. انریکه سرانو، صاحب یک فروشگاه پوشاک زنانه در مرکز سئوتا، می‌گوید که به دلیل نگرانی از خشونت افراد مجبور شده تا مغازه خود را تعطیل کند. او می‌گوید:

من مغازه را باز نمی‌کنم، چون شرایط بسیار متشنج است. اولین کاری که باید انجام دهم، محافظت از کسب‌وکار و خانواده‌ام است.

یکی دیگر از ساکنان محلی نیز در گفت‌وگو با تلویزیون اسپانیا اعلام می‌کند که فروشگاه‌ها و دیگر مراکز تجاری، از جمله بانک‌ها، تعطیل و درهای آن‌ها قفل شده است. او می‌گوید:

این وضعیت شبیه چیزی است که فقط در فیلم‌ها میبینم. افراد زیادی از مراکش اینجا هستند و سئوتا دیگر توان کنترل شرایط را ندارد.

ما می‌خواهیم از بانک پول برداشت کنیم، اما نمی‌توانیم، چون همه دستگاه‌های خودپرداز مسدود شده‌اند.

پولی که داشتیم فقط برای دو یا سه روز زندگی کافی بود، اما آن را خرج کرده‌ایم و دیگر نمی‌توانیم به پول بیشتری دسترسی پیدا کنیم. درگیری‌ها در شهر شروع شده و شرایط بسیار نگران‌کننده است.

برای اینکه بتوانم غذا تهیه کنم، خرید انجام دهم و به پول نقد دسترسی داشته باشم، برای کشتی ساعت ۳:۳۰ بعدازظهر به مقصد آلخسیراس بلیت گرفته‌ام، اما هنوز مطمئن نیستم باید چه کار کنم.

سئوتا کجاست و چرا متعلق به اسپانیا است؟

سئوتا یک منطقه کوچک تحت حاکمیت اسپانیا در سواحل شمالی آفریقاست که در کنار دریای مدیترانه قرار دارد و از طریق مرز زمینی با مراکش همسایه است. این شهر خودمختار قرن‌هاست که به دلیل مجموعه‌ای از فتوحات اروپایی، بخشی از خاک اسپانیا محسوب می‌شود.

سابقه حاکمیت اروپایی‌ها بر سئوتا به سال ۱۴۱۵ بازمی‌گردد، زمانی که پرتغال این منطقه را از حاکمان شمال آفریقا گرفت. سپس بین سال‌های ۱۵۸۰ تا ۱۶۴۰، پرتغال و اسپانیا تحت یک پادشاهی مشترک سئوتا را در اختیار داشتند؛ در این دوره شمار زیادی از اسپانیایی‌ها در سئوتا ساکن شدند. در سال ۱۶۶۸، پرتغال استقلال خود را دوباره به دست آورد، اما سئوتا طبق پیمان لیسبون تصمیم گرفت همچنان تحت حاکمیت اسپانیا باقی بماند. این منطقه از آن زمان تاکنون بخشی از خاک اسپانیا بوده و اکنون حدود ۸۴ هزار نفر جمعیت دارد.

اکنون و پس از بحران اخیر، ارتش اسپانیا در کنار نیروهای امنیت مرزی برای مدیریت وضعیت و کنترل جمعیت وارد عمل شده است. همچنین نیروهای نظامی در ارائه کمک‌های انسانی، درمان افراد آسیب‌دیده و مدیریت امور پشتیبانی نیز نقش دارند.

خوان خسوس ویواس، رئیس دولت منطقه‌ای سئوتا، شمار مهاجران واردشده را حدود ۶۰ هزار نفر اعلام کرده، در حالی که وزارت کشور اسپانیا این رقم را حدود ۵۰ هزار نفر برآورد کرده است. وی درباره شرایط موجود می‌گوید:

وضعیتی که سئوتا در حال تجربه آن است، کاملاً غیرقابل تحمل شده است.

فاصله سئوتا تا مراکش چقدر است؟

حکم دادگاه عالی اسپانیا در تاریخ ۸ ژوئیه اعلام کرد مهاجرانی که از مسیر دریا وارد این منطقه می‌شوند، نباید فوراً اخراج گردند؛ زیرا آن‌ها از یک مرز فیزیکی زمینی عبور نکرده‌اند.

مقام‌های اسپانیایی افزایش شدید ورود مهاجران را تا حد زیادی به فعالیت شبکه‌های قاچاق انسان نسبت داده‌اند. به گفته آن‌ها، این شبکه‌ها از این تصمیم قضایی سوءاستفاده کرده و با ارائه اطلاعات نادرست، جوانان را به این سفر خطرناک سوق دادند. بسیاری از مهاجران برای رسیدن به سئوتا، مسیر دریایی را از شهر فنیدق در مراکش طی کردند، شهری که نزدیک به ۵ کیلومتر با قلمرو اسپانیا فاصله دارد.

گروهی دیگر نیز تلاش کردند از شهر نزدیک بلیونش عبور کنند که فاصله آن تا سئوتا کمتر از مسیر فنیدق است. پس از طی این مسیر دریایی، بیشتر مهاجران مستقیماً وارد شهر شدند، جایی که شرایط به‌عنوان یک «بحران انسانی آشفته» توصیف شده. هزاران مهاجر، از جمله تعداد زیادی کودک و نوجوان بدون همراه، مجبور شدند شب‌ را در پیاده‌روها و پارک‌های عمومی سپری کنند. گزارش‌ها حاکی از آن است که حدود نیمی از آن‌ها به دلیل شرایط دشوار، به‌صورت داوطلبانه به مراکش بازگشتند.