پکن پشت ایران را خالی می کند؟ | آمریکا وارد رویارویی جدی با چین شود؟

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: نشریه آمریکایی «نیوزویک» روز سه‌شنبه در گزارشی به بررسی تقابل چین و آمریکا در میدان جنگ اقتصادی علیه ایران پرداخت؛ «تحریم‌های جدید ترامپ علیه ایران عملاً به یک آزمون قدرت میان واشنگتن و پکن تبدیل شده‌است». این گزارش یک سئوال کانونی دارد؛ اینکه «کدام طرف حاضر است برای حفظ موضع خود هزینه بیشتری بدهد و زودتر عقب‌نشینی کند؟».

برایند این گزارش تحلیلی اما گویای این نکته راهبردی است که با توجه به وضعیت تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، نباید شانس چندانی برای عقب‌نشینی پکن در برابر فشارهای واشنگتن قائل شد. اصلی‌ترین محورهای این گزارش را در ادامه می‌خوانید:

هشدار ویژه پکن به واشنگتن

• چین به ایالات متحده هشدار داده به منافع مالی این کشور در ایران لطمه نزند؛ هشداری که پس از آن صادر شد که رئیس‌جمهور آمریکا، در هفته جاری مجازات‌های اقتصادی بیشتری علیه تهران اعمال کرد و از جامعه جهانی خواست در این اقدام با واشنگتن همراه شوند.
• پکن، مهم‌ترین شریک تجاری ایران و خریدار بیش از ۹۵درصد نفت خام این کشور پیش از آغاز جنگ بوده‌است.
• پالایشگاه‌های نفت چین که با دور زدن تحریم‌ها فعالیت می‌کنند، این نفت خام را از شبکه «ناوگان سایه»، متشکل از کشتی‌ها و واسطه‌ها، خریداری می‌کردند.
• تهدید ترامپ علیه دولت‌هایی که از همراهی با او در جنگ اقتصادی علیه ایران خودداری می‌کنند، هم آزمونی برای سنجش وفاداری پکن به تهران است و هم نوعی قمار بر سر این احتمال که پکن بخواهد ثبات به‌سختی‌به‌دست‌آمده در روابطش با واشنگتن را حفظ کند؛ به‌ویژه در آستانه‌ سفر رسمی و مهم شی جین‌ پینگ، رهبر چین، به ایالات متحده در ماه آینده که نخستین سفر رسمی او به این کشور پس از بیش از یک دهه محسوب می‌شود.
• لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، روز سه‌شنبه تاکید کرد که «جنگ اقتصادی و سیاست فشارحداکثری، مسئله را حل نخواهد کرد، بلکه تنها موجب تشدید تنش‌ها، ایجاد خطرات سرایت بحران، اخلال در نظم اقتصادی و مالی جهان و تضییع حقوق و منافع مشروع سایر کشورها خواهد شد».

چه کسی دست بالا را دارد؟

• یکی از مهم‌ترین استدلال‌های این گزارش، مبتنی بر این نکته است که پکن از اهرم‌های فشار قابل‌توجهی در برابر واشنگتن برخوردار است:

• سفر رسمی پیش‌روی شی جین پین به ایالات متحده در ماه آینده (نخستین سفر او در یک دهه اخیر) دستاوردی است که ترامپ به‌شدت خواهان آن است.
• چین پیش‌تر نشان داده می‌تواند با گره زدن مسائل به این سفر، امتیازاتی کسب کند.
• برای نمونه، فروش ۱۴ میلیارد دلاری تسلیحات آمریکا به تایوان، پس از اعتراضات چین همچنان در وضعیت بلاتکلیف قرار دارد.
• ذخایر نفتی چین به تعدیل بحران جهانی انرژی کمک کرده و مانع از جهش طولانی‌مدت قیمت نفت شده است؛ جهشی که می‌توانست بهای بنزین در آمریکا را افزایش دهد.
• دولت آمریکا عملاً با صدور دو مجوز (که اکنون منقضی شده‌اند) برای مستثنی کردن نفت ایرانِ موجود در دریا از تحریم‌ها، به این واقعیت اذعان کرده بود.

ترامپ و شی روی ترازوی محبوبیت

• یکی دیگر از نکات مورد توجه در این ارزیابی تحلیلی، بررسی جایگاه کنونی دو رئیس‌جمهور در افکارعمومی است که می‌تواند نقش مهمی در پیشبرد معادلات پیش رو داشته باشد.

• رئیس‌جمهور چین در حالی راهی آمریکا می‌شود که برای نخستین‌بار، ازنظر محبوبیت جهانی در جایگاه بالاتری نسبت به همتای خود قرار دارد.
• نظرسنجی مؤسسه «پیو» (Pew) از ۴۲هزارنفر در ۳۶کشور، نشان داد چین در مقایسه با آمریکای دوران ترامپ، از محبوبیت بیشتری برخوردار است.
• ازسوی دیگر ترامپ با انتخابات دشوار میان‌دوره‌ای روبه‌روست و انتظار می‌رود دموکرات‌ها کنترل مجلس نمایندگان را بازپس گیرند.
• سفر آتی رئیس‌جمهور چین به واشنگتن نوعی «نمایش سیاسی» سرنوشت‌ساز است که هر دو رهبر در آن نیازمند کسب یک پیروزی هستند.