چه کشوری بیشترین رشد جمعیت را دارد؟

نکات کلیدی:

• هند از سال ۲۰۰۰ تاکنون ۴۰۶ میلیون نفر به جمعیت خود اضافه کرده که بزرگ‌ترین افزایش جمعیت در جهان است.
• کشورهای قطر و امارات سریع‌ترین نرخ رشد جمعیت را در ۲۵ سال اخیر ثبت کرده‌اند و جمعیت آن‌ها بیش از ۲۵۰ درصد افزایش یافته است.
• رشد جمعیت از سال ۲۰۰۰ و هم از نظر مقیاس و هم سرعت عمدتاً در آفریقا و جنوب آسیا متمرکز بوده است.

جمعیت جهان بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بیش از ۲ میلیارد نفر افزایش یافته، اما این رشد در کشورها بسیار متفاوت بوده است. این نمودار کشورهایی را با سریع‌ترین رشد جمعیت بر اساس درصد افزایش و تعداد مطلق جمعیت اضافه‌شده مقایسه می‌کند. درحالی‌که کشورهای کوچک حوزه خلیج فارس در رشد درصدی پیشتازند، بیشترین افزایش جمعیت مربوط به کشورهایی مانند هند، نیجریه و پاکستان است؛ موضوعی که شکاف بین رشد نسبی و تأثیر مطلق را نشان می‌دهد.

پرجمعیت‌ترین کشور جهان در طول تاریخ

رشد جمعیت هند از سال ۲۰۰۰ از نظر مقیاس بی‌سابقه بوده است. این کشور طی ۲۵ سال، ۴۰۶ میلیون نفر به جمعیت خود افزوده؛ رقمی بیشتر از کل جمعیت ایالات متحده. این رشد معادل ۳۸ درصد افزایش نسبت به جمعیت کشور در سال ۲۰۰۰ است که آن زمان نیز از یک میلیارد نفر فراتر رفته بود. هند در سال ۲۰۲۳ از چین عبور کرد و به پرجمعیت‌ترین کشور جهان تبدیل شد؛ جایگاهی که احتمالاً در آینده نزدیک نیز حفظ خواهد کرد.

بیشترین افزایش جمعیت (۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵)

امروزه تقریباً یک‌پنجم جمعیت جهان در هند زندگی می‌کنند، درحالی‌که این کشور تنها حدود ۲.۵ درصد از مساحت خشکی زمین را در اختیار دارد. بااین‌حال، در سال‌های اخیر سرعت رشد جمعیت در این کشور کاهش یافته و نگرانی‌هایی درباره ورود زودهنگام به دوره رکود جمعیتی، مشابه چین، ایجاد شده است.

جهش جمعیتی در خلیج فارس

درحالی‌که آسیا از نظر افزایش مطلق جمعیت در جهان پیشتاز است، سریع‌ترین نرخ‌های رشد در کشورهای خلیج فارس دیده می‌شود. بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵، کشورهایی مانند بحرین (۱۵۴ درصد)، کویت (۱۳۹ درصد) و امارات (۲۵۰ درصد) از بالاترین نرخ‌های رشد جمعیت برخوردار بوده‌اند. قطر با رشد ۴۲۳ درصدی از سال ۲۰۰۰، سریع‌ترین رشد جمعیت جهان را ثبت کرده است.

ایران از نظر رشد سریع جمعیت در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ در رتبه شانزدهم جهان قرار داشته و طی ۲۵ سال توانسته ۲۴ میلیون نفر به جمعیت خود اضافه کند.

سریع‌ترین رشد جمعیت (درصدی، ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵)

رشد جمعیت در کشورهای خلیج فارس عمدتاً ناشی از ورود نیروی کار خارجی برای پشتیبانی از رونق ساخت‌وساز و انرژی است. برای مثال، امروزه کمتر از ۱۵ درصد جمعیت قطر را شهروندان این کشور تشکیل می‌دهند و بخش عمده جمعیت را کارگران مهاجر، به‌ویژه از جنوب آسیا، شامل می‌شوند.

آفریقا: کانون آینده رشد جمعیت

آفریقا در حال تبدیل‌شدن به مرکز اصلی رشد جمعیت جهان است. بیش از دو سوم کشورهایی که سریع‌ترین رشد جمعیت را دارند در این قاره واقع هستند و برخی از آن‌ها از سال ۲۰۰۰ تاکنون جمعیت خود را دو برابر کرده‌اند. این رشد ناشی از افزایش امید به زندگی و کاهش مرگ‌ومیر نوزادان برآورد می‌شود، درحالی‌که نرخ باروری همچنان بالا باقی مانده است. پیش‌بینی می‌شود جمعیت این قاره تا سال ۲۰۳۸ از ۲ میلیارد نفر فراتر برود و جمعیت برخی مناطق در طول قرن ۲۱ بیش از پنج برابر رشد کند.

برای مثال، غرب آفریقا با جمعیتی بیش از ۴۰۰ میلیون نفر که حدود نیمی از آن در نیجریه زندگی می‌کنند، در دهه‌های آینده به یکی از پرتراکم‌ترین مناطق جهان تبدیل خواهد شد.