یونان؛ این بار قرار نیست فراموش شوند

به گزارش همشهری‌آنلاین، ۲۰۰۴، سالی که فوتبال اروپا هنوز در بهت قهرمانی یونان بود، تیمی که ستاره جهانی نداشت، با فوتبال یا ضدفوتبال منظم، دفاعی، خشن و حساب‌شده اوتو ره‌هاگل از سد فرانسه و جمهوری چک و… گذشت و در فینال هم میزبان مسابقات یعنی پرتغال کریس رونالدو با هدایت اسکولاری را یک بر صفر شکست داد. یونان قهرمان اروپا شد؛ یکی از بزرگترین شگفتی‌های تاریخ فوتبال. اما آن تیم بیشتر از آن‌که نسل تازه‌ای از ستاره‌های یونانی بسازد، یک رویداد و خاطره تاریخی به جا گذاشت.

بعد از ره‌هاگل، یونان هنوز تیم محترمی بود؛ به یورو ۲۰۰۸ و جام جهانی ۲۰۱۰ رسید و در جام جهانی ۲۰۱۴ هم برای نخستین بار از مرحله گروهی جام جهانی عبور کرد و به یک‌هشتم نهایی رسید. اما آن تیم هرگز به یک قدرت پایدار تبدیل نشد. یونان پس از آن، از یورو ۲۰۱۶ جا ماند، در جام جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ هم غایب بود و در فاصله بین نسل طلایی و نسل تازه، مدتی در فوتبال اروپا تقریبا محو شد.

حالا اما نشانه‌هایی دیده می‌شود که شاید فوتبال یونان دوباره در حال ساختن چیزی باشد؛ این بار نه با یک تیم بی‌ستاره که قرار است یک ماه همه را غافلگیر کند، بلکه با نسلی از بازیکنانی که در باشگاه‌های بزرگ اروپا بازی می‌کنند و هنوز بسیاری از آنها به سقف توانایی‌شان نرسیده‌اند.

از تزولیس تا پاولیدیس

این یونان ستاره دارد. آخرین شاهد، همین بازی با صربستان بود. یونان پنجشنبه شب در بلگراد ابتدا با گل آندریا ژیوکوویچ که در لیگ یونان (پائوک) بازی می‌کند، عقب افتاد. اما در ادامه بازی را برگرداند و با گل کریستوس تزولیس در دقیقه ۷۴ و گل تاسوس دوویکاس در آخرین دقیقه وقت‌های تلف‌شده، ۲ بر یک برنده شد. جالب‌تر این‌که یونان در بخش بزرگی از مسابقه تیم برتر میدان بود و موقعیت‌های متعددی ایجاد کرد.

تزولیس دیگر یک استعداد گمنام نیست. او تابستان امسال از کلوب بروخه به آرسنال رفت؛ انتقالی حدود ۳۴ میلیون پوند که رکورد فروش تاریخ لیگ ژوپیترلیگ بلژیک را شکست. تزولیس در 2فصل حضورش در بروخه ۴۳ گل و ۴۵ پاس گل در ۱۰۸ بازی ثبت کرد، قهرمان جام بلژیک و سپس قهرمان لیگ شد و عنوان بهترین بازیکن فصل لیگ بلژیک را هم گرفت.

اما تزولیس فقط یکی از آنهاست. در خط حمله، ونجلیس پاولیدیس، مهاجم بنفیکا، قرار دارد؛ مهاجمی که فصل ۲۰۲۵-۲۶ را با ۳۰ گل و ۶ پاس گل در تمام مسابقات به پایان رساند و تابستان امسال در فهرست گزینه‌های بارسلونا برای تقویت خط حمله قرار گرفت، چون معمولا به این تیم خوب گل می‌زده. هدف اصلی بارسلونا خولیان آلوارس بود و پاولیدیس یکی از گزینه‌های جایگزین محسوب می‌شد. او گزینه آلترناتیو بارسا برای آلوارس بود.

در خط دفاع، کنستانتینوس کولیرآکیس ۲۲ ساله در رم بازی می‌کند، دینوس ماوروپانوس مدافع وستهم است، جورج ویاگیانیدیس به اسپورتینگ رفته و کوستاس سیمیکاس همچنان در سطح اول فوتبال اروپا حضور دارد و مدافع چپ ذخیره لیورپول است.

در میانه زمین هم یانیس کنستانتلیاس، کریستوس زافییریس، کریستوس موزاکیتیس و کنستانتینوس کارِتساس قرار دارند؛ بازیکنانی که سن و سابقه‌شان با توجه به سطح فوتبالشان قابل توجه است. کارِتساس فقط ۱۸ سال دارد، موزاکیتیس ۱۹ ساله است و کنستانتلیاس ۲۳ ساله.

حتی دروازه هم دست خالی نیست: اودیسئاس ولاخودیموس، دروازه‌بان سویا، در کنار کوستاس تزولاکیس و کریستوس مانداس قرار دارد.

این دیگر تیمی است برای آینده و تکرار اندک روزهای خوب.

پروژه‌ای که آرام شروع شد

البته این نسل از آسمان نازل نشده است. فدراسیون فوتبال یونان در 2سال اخیر برنامه گسترده‌ای برای بازسازی فوتبال پایه و توسعه فوتبال از مدرسه تا آکادمی به راه انداخته است. شعار پروژه «Rebuilding Football» است و فدراسیون می‌گوید هدفش ایجاد یک ساختار سراسری برای افزایش مشارکت و پرورش نسل بعدی بازیکنان است.

اسم برنامه توسعه پایه‌شان Anagennisi است، به معنای «رستاخیز/نوزایی». این برنامه از 2سال قبل شروع شده و الان در سال دوم است و روی بازیکنان ۶ تا ۱۴ ساله کار می‌کند. نکته مهمش هم این است که فدراسیون صراحتا می‌گوید هدف اصلی توسعه بازیکن است، نه نتیجه گرفتن در رده پایه. حتی فرمت بازی را متناسب با سن تغییر داده‌اند: ۲ در برابر ۲ و ۳ در برابر ۳، بعد ۵ در برابر ۵ و ۸ در برابر ۸ و از زیر ۱۴ سال ۱۱ نفره.

یک اتفاق مهم دیگر هم افتاده است؛ تیم‌های ملی یونان بالاخره صاحب مرکز تمرینی اختصاصی خودشان شده‌اند. فدراسیون مرکز تمرینی «جی. واردینوگیانیس» را خرید و آن را یکی از پایه‌های برنامه جدید فوتبال ملی می‌داند.

در این میان، آکادمی باشگاه‌ها هم نقش مهمی داشته‌اند. نمونه روشن‌اش المپیاکوس است؛ باشگاهی که در سال‌های اخیر فقط بازیکن خارجی نخریده و روی تولید بازیکن هم سرمایه‌گذاری کرده است. آکادمی المپیاکوس در فصل ۲۰۲۳-۲۴ قهرمان لیگ جوانان یوفا شد و باشگاه می‌گوید بیش از ۸ هزار کودک در آکادمی و شبکه مدارسش در یونان و چند کشور دیگر آموزش می‌بینند.

اگر بهترین استعدادهای یونان یکی‌یکی راهی انگلیس، ایتالیا، پرتغال و بلژیک شوند، طبیعی است که لیگ داخلی از ستاره خالی شود. اما این به معنی تعطیلی فوتبال باشگاهی یونان نیست. آنها به‌قدری استعداد و بازیکن داخلی و خارجی دارند که مهدی طارمی را مازاد اعلام و قراردادش را فسخ کنند.

قهرمانی همزمان یونانی‌ها در اروپا

المپیاکوس در سال ۲۰۲۴ نخستین جام بزرگ اروپایی تاریخ فوتبال یونان را با قهرمانی در لیگ کنفرانس اروپا به دست آورد؛ یک سال بعد هم آکادمی همین باشگاه قهرمان لیگ جوانان یوفا شد. این باشگاه عملا تبدیل به یکی از مهم‌ترین مراکز تولید و فروش استعداد در فوتبال یونان شده است.

۲۲ آوریل ۲۰۲۴: زیر ۱۹ سال المپیاکوس، میلان را ۳ بر صفر برد.

۲۹ مه ۲۰۲۴: تیم بزرگسالان المپیاکوس، فیورنتینا را یک بر صفر برد.

از طرف دیگر، آاک در فصل ۲۰۲۵-۲۶ قهرمان یونان شد و در لیگ کنفرانس اروپا تا مرحله یک‌چهارم نهایی پیش رفت.

و یک نام بزرگ اقتصادی هم بالای سر المپیاکوس قرار دارد؛ اوانجلوس ماریناکیس، مالک یونانی ناتینگهام فارست، ۸۶ درصد سهام المپیاکوس را نیز در اختیار دارد و هم‌زمان در فوتبال پرتغال هم سرمایه‌گذاری کرده است.

این مالکیت به خودی خود قرار نیست تیم ملی یونان را قهرمان جهان کند، اما ارتباط میان فوتبال یونان و بازارهای بزرگ‌تر اروپایی را بیشتر می‌کند؛ چیزی که برای کشوری با بازار داخلی محدود، مهم است.

چرا یونان در جام جهانی نبود؟

اما یک سوال بزرگ باقی مانده؛ اگر یونان این همه استعداد دارد، چرا اصلا در جام جهانی ۲۰۲۶ نبود؟ یونان در انتخابی جام جهانی در گروه C با اسکاتلند، دانمارک و بلاروس همگروه شد که گروه سختی نبود. اما از شش مسابقه، فقط ۲ برد و یک مساوی گرفت و با ۷ امتیاز سوم شد. اسکاتلند ۱۳ امتیازی شد و مستقیم صعود کرد و دانمارک با ۱۱ امتیاز راهی پلی‌آف شد. یونان حتی در دو بازی با دانمارک هر دو بار شکست خورد و مقابل اسکاتلند هم یک برد و یک باخت داشت.

یونان در مرحله انتخابی، هم بازیکنان جوان جذابی داشت و هم بازی‌هایی ارائه کرد که نشان می‌داد ظرفیت رشد وجود دارد، اما ثبات لازم را نداشت. در شکست ۳ بر یک مقابل اسکاتلند، یونان حتی بعد از گل تسی‌میکاس چند موقعیت برای مساوی کردن داشت، اما در نهایت بازی را از دست داد.

مردی که باید این استعدادها را تبدیل به یک تیم کند، ایوان یووانوویچ است؛ مربی صرب‌تبار ۶۴ ساله‌ای که از تابستان ۲۰۲۴ هدایت یونان را بر عهده دارد. یووانوویچ دقیقا در نقطه‌ای قرار گرفته که یونان بیش از هر چیز به آن احتیاج دارد: تبدیل یک نسل امیدوارکننده به یک تیم واقعی.

این مربی ۶۸ ساله، خیلی مربی پرافتخار و سرشناسی نیست و بخشی از عمر مربیگری‌اش را در النصر عربستان و قبرس هدر داده است. او فعلا در یک شب بزرگ شروع خوبی داشت. یونان در اولین مسابقه تاریخش در سطح A لیگ ملت‌ها، در بلگراد مقابل صربستان ۲ بر یک پیروز شد. اما قرعه اصلا اجازه جشن طولانی نمی‌دهد. یونان در گروه A۲ لیگ ملت‌ها با آلمان، هلند و صربستان قرار دارد. بعد از بازی با صربستان، فردا با آلمان بازی دارد، اول اکتبر میزبان هلند است و ۴ اکتبر دوباره با آلمان بازی می‌کند. در نوامبر هم دو مسابقه دیگر برابر هلند و صربستان خواهد داشت. یعنی اگر قرار است معلوم شود این یونان واقعا برگشته یا فقط چند بازیکن خوب در اختیار دارد، احتمالا خیلی زود خواهیم فهمید.

یونان ۲۰۰۴ دیگر تکرار نمی‌شود

شاید بزرگترین اشتباه این باشد که بخواهیم این تیم را با یونان ۲۰۰۴ مقایسه کنیم و دنبال همان فوتبال دفاعی و ضدستاره بگردیم. آن یونان برای یک ماه تاریخ را به هم زد. یونان ۲۰۲۶ تیمی است که ستاره دارد ولی هنوز چیزی از آن ندیده‌ایم. بدشانسی این است که در گروهی بسیار سخت قرار گرفته‌اند. این بار اگر یونان دوباره به یک قدرت اروپایی تبدیل شود، دیگر نمی‌شود موفقیتش را به یک دفاع فشرده، یک کرنر، یک ضربه سر و نبوغ اوتو ره‌هاگل نسبت داد.