قرارداد دارپا با IonQ برای تولید ساعتهای اتمی نوری
IonQ قرارداد جدیدی به ارزش ۲۸ میلیون دلار از آژانس پروژههای تحقیقاتی پیشرفته دفاعی آمریکا (DARPA) دریافت کرده است تا تولید ساعتهای اتمی نوری خود را گسترش دهد؛ اقدامی که گام دیگری در تلاش ارتش آمریکا برای توسعه فناوریهای زمانسنجی مقاومتر محسوب میشود.
این قرارداد در چارچوب برنامه «It’s About Time» متعلق به دارپا امضا شده و از IonQ میخواهد ۱۲۵ ساعت اتمی نوری Evergreen-۰۵ را تولید و به مشتریان دولتی آمریکا تحویل دهد. این سامانهها برای کاربردهایی مانند رادار، ارتباطات امن و مکانیابی دقیق استفاده خواهند شد؛ حوزههایی که در آنها زمانسنجی بسیار دقیق اهمیت حیاتی دارد.
طراحی ساعت اتمی کوچک و پیشرفته
فناوری Evergreen-۰۵ ریشه در برنامه قبلی دارپا با نام «Robust Optical Clock Network» دارد. IonQ پس از خرید شرکت Vector Atomic در سال ۲۰۲۵، این فناوری را به مجموعه خود اضافه کرد و قابلیتهای پیشرفته زمانسنجی و حسگری کوانتومی را به دست آورد.
کوچکسازی ساعتهای اتمی نوری سالها یک چالش مهندسی بوده است، زیرا نمونههای آزمایشگاهی معمولاً به تجهیزات بزرگ و پیچیده نیاز دارند. طراحی کوچکتر باعث میشود این فناوری برای استفاده در سامانههای عملیاتی و میدانی مناسبتر شود.
برخلاف نمونههای آزمایشگاهی، Evergreen-۰۵ درون محفظهای پنجلیتری با ابعادی تقریباً مشابه یک جعبه کفش قرار میگیرد. با وجود اندازه کوچک، این ساعت دقت زمانی ۵۰ فمتوثانیه در یک ثانیه دارد و میتواند طی یک دوره ۱۰ روزه بدون نیاز به تنظیم خارجی، دقت در حد نانوثانیه را حفظ کند.
IonQ پیشبینی میکند این عملکرد معادل کمتر از یک ثانیه خطای زمانی طی ۳۰ میلیون سال باشد.
مهندسان این سامانه را برای استفاده در محیطهای واقعی نیز طراحی کردهاند. این ساعت حدود یکهفتاد و پنجم حجم یک میزر هیدروژنی فعال را اشغال میکند و در عین حال نویز فازی کمتر و پایداری کوتاهمدت بیشتری ارائه میدهد. بدنه مقاوم آن امکان استفاده در محیطهای زمینی، دریایی و هوایی را فراهم میکند.
گسترش ظرفیت تولید
برای رسیدن به هدف تولید جدید، IonQ باید ظرفیت ساخت خود را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. این شرکت قصد دارد ۱۵ میلیون دلار در فضای تولید اختصاصی، تجهیزات ساخت پیشرفته، زیرساختهای آزمایش و نیروی انسانی جدید سرمایهگذاری کند تا مونتاژ و تأیید کیفیت ساعتها را پشتیبانی کند.
مدیران IonQ میگویند این سرمایهگذاری به انتقال فناوری از تولید محدود به تولید گستردهتر برای مشتریان دولتی کمک خواهد کرد.
نیکولو دی ماسی، رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل IonQ، میگوید: «ما Vector Atomic را به خانواده IonQ اضافه کردیم، زیرا ساعتها و حسگرهای آنها بهترین نمونههای جهان هستند.» او افزود سرمایهگذاری جدید DARPA تصمیم این شرکت برای خرید این استارتاپ را تأیید میکند.
DARPA نخستینبار در سال ۲۰۱۹ از Vector Atomic حمایت کرد؛ زمانی که این شرکت کالیفرنیایی تنها یک سال از تأسیسش میگذشت. این حمایت اولیه به شرکت کمک کرد فناوری پایه ساعت اتمی نوری را پیش از خریداری شدن توسط IonQ توسعه دهد.
افزایش تولید ساعتهای اتمی
مارتی بوید، مدیر بخش زمانسنجی IonQ و یکی از بنیانگذاران Vector Atomic، حمایت بلندمدت DARPA را عاملی مهم در حرکت این فناوری به سمت تجاریسازی دانست.
او میگوید: «DARPA در تمام مراحل همراه ما بوده است. حمایت اولیه آنها برای اثبات مفاهیم اصلی ساعت بسیار حیاتی بود.»
او افزود پیوستن Vector Atomic به IonQ، برنامههای افزایش تولید تجاری را سرعت بخشیده و قرارداد جدید فرصتی برای گسترش تولید و ارائه این فناوری به کاربران دولتی فراهم میکند.
ساعتهای اتمی نوری به دلیل توانایی حفظ زمان بسیار دقیق حتی در شرایط قطع یا اختلال سیگنالهای GPS، توجه فزایندهای در بخش دفاعی به خود جلب کردهاند.
این فناوری میتواند در عملیاتهای نظامی که نمیتوان به زمانسنجی ماهوارهای سنتی متکی بود، دقت ناوبری، هماهنگی سامانهها و ارتباطات را بهبود دهد.
