کافی است زیر گنبد مسجدجامع عباسی اصفهان بایستید و آرام چیزی بگویید؛ صدا پس از چرخشی شگفت‌انگیز دوباره به گوش‌تان می‌رسد؛ انگار گنبد با شما سخن می‌گوید.
به گزارش همشهری آنلاین، همین پژواک جادویی، گردشگران بسیاری را به امتحان کردن انعکاس صدا وسوسه می‌کند تا چنین تجربه‌ای را از دست ندهند، اما گاهی این شگفتی با کوبیدن پا بر زمین و رفتارهایی همراه می‌شود که می‌تواند به کاشی‌ها و بخش‌های چندصدساله این بنای ارزشمند آسیب بزند؛ میراثی که برای ماندن، بیش از هر چیز به آگاهی و احترام بازدیدکنندگان نیاز دارد.
آموزش و فرهنگ‌سازی از کودکی آغاز شود
رئیس گروه میراث طبیعی و گردشگری پژوهشگاه میراث فرهنگی با اشاره به برخی رفتارهای گردشگران، از جمله کوبیدن پا یا اقداماتی که موجب آسیب به مسجدجامع عباسی می‌شود، بر ضرورت فرهنگ‌سازی و آموزش مستمر برای حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی کشور تأکید می‌کند.
ناصر رضایی به همشهری می‌گوید: «برای حل ریشه‌ای این مسئله، باید از دوران کودکی احترام به محیط پیرامون، چه محیط طبیعی و چه محیط مصنوع و تاریخی به افراد آموزش داده شود.»
او با تأکید بر کم‌توجهی به موضوع فرهنگ‌سازی در حوزه گردشگری، عنوان می‌کند: «متأسفانه در کشور ما در این زمینه به اندازه کافی کار نشده است. آموزش و فرهنگ‌سازی باید از خانواده آغاز شود و سپس از طریق آموزش و پرورش، رسانه‌ها و مطبوعات تا سطوح عالی آموزشی و دانشگاه‌ها ادامه پیدا کند. آموزش یک فرایند مستمر است و نمی‌توان تصور کرد که فردی در مقطعی آموزش ببیند و پس از آن، بدون تکرار و یادآوری، همه آموخته‌ها را در زندگی و رفتار خود به کار گیرد. ما همواره به آموزش نیاز داریم و این فرایند باید به صورت مداوم تکرار شود.»
رئیس گروه میراث طبیعی و گردشگری، تقویت ضمانت‌های قانونی برای مقابله با آسیب به آثار تاریخی را ضروری می‌داند و می‌گوید: «شاید برای برخی از این آسیب‌ها ابزار قانونی کافی در اختیار نداشته باشیم، اما می‌توان تدابیری برای برخورد در نظر گرفت. نمی‌توان بر روی آثار تاریخی قیمت‌گذاری کرد، اما باید برای آسیب‌رسانی به این آثار، مجازات و جریمه متناسبی در نظر گرفته شود.»
کنترل گردشگران در اولویت نیست
این در حالی است که مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اصفهان معتقد است نگرانی‌های مربوط به مسجدجامع عباسی فقط مربوط به برخی رفتارهای گردشگران نیست. امیر کرم‌زاده با تأکید بر اینکه هرگونه لرزش می‌تواند برای بنایی مانند مسجدجامع عباسی که حدود ۴۰۰ سال قدمت دارد، آسیب‌زا باشد، به همشهری می‌گوید: «در جریان جنگ تحمیلی سوم، موج انفجار به مسجد آسیب وارد کرد و از سوی دیگر، فرونشست زمین نیز این بنا را تحت تأثیر قرار داده است. در شرایط فعلی، اولویت ما نجات مسجد از فرونشست، رفع آسیب‌های جنگی و اصلاح بخش‌های آسیب‌دیده بنا از جمله ستونی است که دچار کجی شده.»
او با اشاره به پیچیدگی عوامل مؤثر بر آسیب بناهای تاریخی یادآور می‌شود: «در حال حاضر امکان کنترل کامل ورود افراد به مسجد وجود ندارد. این بنا همچنان کارکرد مذهبی دارد و در زمان اذان ظهر، مغرب و عشا، مردم برای اقامه نماز به آن مراجعه می‌کنند و مراسم مختلف نیز در آن برگزار می‌شود. بنابراین، امکان کنترل ورود افراد مانند یک بنای صرفاً گردشگری و از طریق بلیت‌فروشی وجود ندارد. البته در حد توان تلاش می‌کنیم آسیب‌ها را کاهش دهیم. مطالعات مربوط به فرونشست و راهکارهای مقابله با آن در حال انجام است و قراردادهایی نیز با مشاوران برای بررسی میزان فرونشست و ارائه راهکارهای لازم منعقد شده است.»
کرم‌زاده درباره آخرین وضعیت مرمت مسجدجامع عباسی نیز اضافه می‌کند: «مرحله نخست کار، انجام مطالعات است. در کنار مطالعات سازه‌ای، مرمت تزئینات و کاشی‌کاری‌های مسجد نیز در حال انجام است.»
