«درام مفاخر» برای معرفی شخصیتهای بزرگ تاریخ ایران | تاریخ فقط گذشته نیست؛ راهی برای انتخاب آینده است
در نشست رسانهای نمایش قائممقام مطرح شد که راه رسیدن به تئاتر ملی و ایرانی از مسیر توجه به مفاخر و تاریخ و حکمت خودمان میگذرد. تاریخ فقط گذشته نیست، بلکه راهی برای انتخاب آینده است.
همشهری آنلاین: روز یکشنبه، نشست رسانهای نمایش «قائممقام فراهانی» در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با حضور عوامل نمایش و رئیس انجمن برگزار شد. در این نشست، محمود شالویی، رئیس انجمن، گفت: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی قدیمیترین نهاد فرهنگی کشور است و در یکصد سال گذشته کارهای مختلفی انجام داده است. با توجه به کارهای انجامشده در حوزه برگزاری نکوداشت، ساخت مقابر و آرامگاه و چاپ آثار، قرار شد از ابزارهای نوین برای معرفی مفاخر استفاده کنیم. دو سال پیش نمایش «لسانالغیب» به کارگردانی محمد حاتمی در شیراز به اجرا درآمد. در ادامه از آقای اردشیر صالحپور خواستیم برای معرفی شخصیت قائممقام فراهانی دست به کار شود. متاسفانه این شخصیت بزرگ در سایه امیرکبیر باقی مانده و شناختش برای طبقات مختلف جامعه میتواند مثمرثمر باشد. وی در ادامه افزود: برای بازیگران نمایش سراغ مفاخر کنونی جامعه هنری رفتیم که از بزرگان هنر نمایش هستند. باغ نگارستان تهران محل اجراست، اما چون قائممقام اهل اراک بوده، به همین خاطر چند روزی در اراک هم اجرا خواهد شد. کتاب این اثر هم منتشر میشود و آمادگی اجرای آن در سایر شهرها را نیز با همکاری دستگاهها داریم.
موضع قائممقام حفظ ایران بود
در ادامه ارشیر صالحپور، کارگردان و نمایشنامهنویس، گفت: انجمن مفاخر سال ۱۳۰۱ تأسیس شده برای بنا کردن مقابر، سازههای آرامگاهی شخصیتهای تاریخی و بزرگداشتها و نکوداشتها. با حضور آقای شالویی درام مفاخر یا نمایش مفاخر به وظایف انجمن اضافه شده و امیدواریم این فعالیتها به سریال و فیلم هم برسد. نمایش ما در محل قتل قائممقام اجرا میشود که رویکرد ما به تئاتر محیطی را نشان میدهد. چه خوب است که اجرای زندگینامه و سیره مفاخر را در مقابر و آرامگاهها داشته باشیم که گردشگران، علاوه بر فضا، با شخصیتهای مهم تاریخ هم آشنا شود.
وی در ادامه تصریح کرد: حضور اساتید بازیگری برای من افتخار بود و از اغتنام فرصت همکاری با آنها بهره بردم و در طول تمرینها از مشاورت و رایزنی این عزیزان بهره گرفتم. ما در تالار آینهخانه انجمن مفاخر تمرین کردیم و بعد به باغ نگارستان رفتیم. به مدت ۲ هفته این نمایش را اجرا خواهیم کرد. نمایش ما جنبه پرفورمنس دارد و ۷ تابلوی نمایشی است که هر یک از طریق یک بازیگر اجرا میشود.
صالحپور خاطرنشان کرد: برای نوشتن متن نمایشنامه ۳۵۰ نامه و ۲۳ منبع تاریخی را مطالعه کردیم و طی ۶ ماه آن را نوشتیم. در کارهای من، پژوهش مبنای کار بوده و هنر زبان بیان آن. قائممقام یکی از رجال مهم تاریخی ماست که به اذعان شفیعی کدکنی، بعد از سعدی توانسته راه او را ادامه دهد. این شخصیت ۲۰۰۰ بیت شعر سروده و از پیشگامان خوشنویسی است. به عربی مسلط بوده و شعر عربی هم گفته است. جز نثر مطنطن، در نثر عامیانه هم توانایی داشته و مبدع آن بوده است. این صدر اعظم ایران، به عنوان نابغه ادبی و سیاسی، به فرهنگ و تاریخ ایران اشراف داشته است. امیرکبیر که همشهری و همتبار او بوده، او را مولا و سرورم، توصیف کرده است. قائممقام همیشه میگوید: «موضع من حفظ ایران است.» راه رسیدن به تئاتر ملی و ایرانی از مسیر توجه به مفاخر و تاریخ و حکمت خودمان میگذرد. تاریخ فقط گذشته نیست، بلکه راهی برای انتخاب آینده است.
به غلط مستفرنگ شدیم
ایرج راد، بازیگر نمایش، در سخنانی گفت: متاسفانه مدتهاست در زمینه پرداختن به ادبا و بزرگان مملکت حرکت سازندهای نداشتهایم. امروزه جوانان ما با مفاخر و بزرگان ما آشنایی ندارند. خاطرم هست زمانی که در دبستان تحصیل می کردم، بخشهایی از گلستان سعدی را میخواندیم و با مفاخر و ادیبان آشنایی پیدا میکردیم. خیلی کشورها بزرگان ما را مصادره میکنند و به آنها میبالند، اما خودمان به آنها توجه نداریم. وی در ادامه افزود: سالها پیش که وسایل الکترونیک وارد شد، بچهها بیشتر اسپایدرمن میدیدند، اما ما چیزی نداریم که ارزشها و درونمایههای خودمان را در اختیار آنها قرار دهیم. ما به غلط مستفرنگ شدیم. ارزشهای نمایشی ایرانی خودمان اگر دوره تکاملیاش را طی میکرد، شاهد نمایش ایرانی میبودیم. اما یکباره همه چیز خودمان را کنار گذاشتیم و همه توجهمان متوجه چیزهایی شد که از خارج آمده بود. خانواده جهانی تئاتر یک خانواده است. هر کشوری با شناسنامه خودش در این خانواده حضور دارد، اما متأسفانه ما با شناسنامه خودمان در این خانواده حضور نداریم. با اینکه آثار بزرگانمان باقی مانده، اما شاید جوانان با آنها آشنایی نداشته باشند.
وی در خاتمه یادآور شد: متأسفانه، تلویزیون ما به تئاتر نمیپردازد. ایکاش تلویزیون از گلستان سعدی نمایشهای کوتاه اجرا میکرد. ما فردوسی بزرگ داریم، اما به شاهنامه پرداخته نشده است.
فرهنگ در ژن ایرانیهاست
کاظم هژیرآزاد، بازیگر نقش قائممقام، در این نشست در سخنانی کوتاه ابراز کرد:یک تهیهکننده آثار تاریخی از من پرسید این روزها داری چه میکنی؟ گفتم در نمایشی نقش قائممقام فراهانی را بازی میکنم. گفت بله، امیرکبیر آدم بزرگی بود! گفتم نه، این دو فرق میکنند. متاسفانه قائممقام را خیلیها نمیشناسند. خودم هم خیلی نمیشناختمش، ولی امیدوارم بتوانم از پس این نقش بربیایم.
آتش تقیپور، دیگر بازیگر این نمایش، گفت: در جایی که برای پیرمردها ارزش قائل نیستند، ممنونم که ما را جزو مفاخر حساب کردند. امیدوارم برای سایر پیرها هم ارزش قائل شوند، همانطور که برای قائممقام قائل شدند. وی ادامه داد: اگر فرهنگمان را گم کنیم، از بین رفتهایم. این فرهنگ در ژن ماست. این فرهنگ ما را از مخمصهها و هجومها و دستاندازیها نجات داده است. امیدوارم این اجرا آغاز راهی برای معرفی شخصیتهای اثرگذارمان شود.
نمایشی برای توقف نخبهکشی
اصغر همت آخرین بازیگری بود که در این نشست صحبت کرد و گفت: مهجور بودن قائممقام برایم جالب بود. شانس داشتم در یک نمایش نخبهکشی دیگر شرکت داشته باشم که هیچوقت این عادت دست از سر ملت ما برنداشته. قائممقام برای من فراتر از امیرکبیر و سرتر از وست. امیرکبیر تعصبات خاصی داشت که شاید از بعضی نظرها نکوهیده باشد. امیدوارم این نمایش در توقف نخبهکشی و ترور شخصیت اثرگذار باشد، خصوصا کسانی که اصلاحگرند.
حامد ابراهیمی، آهنگساز این نمایش، هم به عنوان آخرین سخنران گفت: از اشعار خود قائممقام برای آهنگسازی استفاده شده و کار سختی بود آهنگسازی برای این اشعار. قائممقام شخصیتی چندوجهی دارد، ولی مهمترین چیز برای خود من این بود که یکتنه جلوی فساد داخلی و رشوه بیگانگان میجنگیدند و چون مثل پهلوان میجنگید، ضرب زورخانه را برایشانتخاب کردم. برای وجه شاعری او از سازهای دیگر سود بردم. ضمن اینکه چون نمایش در دوره قاجار است، از سازهای آن آن دوره هم استفاده کردم.
