طرح جدید مجلس برای خریداران دلار و طلا/ آیا این طرح «اعتماد» را جایگزین «طلا» میکنند؟
به گزارش سایت طلا، جعفر قادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به آسیبشناسی نقدینگی در بازارهای موازی، از تدوین طرحی خبر داد که میتواند نقشه راه جدیدی برای خریداران دلار، سکه و مسکن باشد. بر اساس این طرح، اوراق مشارکت جدیدی طراحی شده است که با هدف جذب منابع مالی خرد و کلان، مسیر سرمایهگذاری را به سمت پروژههای تولیدی تغییر خواهد داد.
قادری با تشریح سازوکار این اوراق، بر سه مزیت اصلی برای سرمایهگذاران تأکید کرد:
۱. قابلیت تبدیل به گواهی سپرده کالایی: این اوراق دارای انعطافپذیری بالایی هستند و به دارندگان اجازه میدهند در صورت تمایل، دارایی خود را به گواهی سپرده کالایی تبدیل کنند که این امر نقدشوندگی و امنیت سرمایه را افزایش میدهد.
۲. پوشش ریسک تورم: یکی از بزرگترین دغدغههای مردم در خرید دلار و طلا، حفظ قدرت خرید در برابر تورم است. اوراق جدید بهگونهای طراحی شدهاند که نرخ سود آنها بهنوعی تورم را پوشش دهد تا سرمایهگذار نگران افت ارزش واقعی پول خود نباشد.
۳. مشوق ویژه ارزی برای صادرکنندگان: مجلس برای جلب نظر صادرکنندگان و هدایت ارزهای حاصل از صادرات به داخل چرخه رسمی، امکان دریافت اصل و سود این اوراق را بهصورت ارزی در زمان سررسید پیشبینی کرده است. این بند میتواند یکی از نقاط قوت طرح برای بازگرداندن ارز به چرخه اقتصاد کشور باشد.
آیا اوراق جدید میتوانند «اعتماد» را جایگزین «طلا» کنند؟
رضا باقری، کارشناس بازارهای مالی در رابطه با این طرح توضیه می دهد که با وجود جذابیتهای اعلامشده در طرح جدید مجلس، موفقیت این ابزار مالی در مهار بازارهای موازی، به عبور از دو سد بزرگ بستگی دارد که در ادبیات اقتصاد رفتاری بسیار کلیدی هستند:
۱. معادله «نرخ سود واقعی» (Real Interest Rate):
سرمایهگذار ایرانی به دلیل تجربه تورمی، به دنبال «سود اسمی» نیست، بلکه به دنبال «حفظ ارزش» است. اگر نرخ سود این اوراق، حتی یک درصد کمتر از نرخ تورم واقعی (بیش از تورم رسمی اعلامی) باشد، سرمایهگذار به طور خودکار به سمت دلار یا طلا فرار خواهد کرد. بنابراین، تنها راه پیروزی این اوراق در برابر طلا، تضمین یک «نرخ سود مثبت واقعی» است؛ یعنی سودی که حتی پس از کسر تورم، قدرت خرید دارنده را افزایش دهد.
۲. چالش «اعتماد و نقدشوندگی» در برابر داراییهای فیزیکی:
طلا و دلار «داراییهای بدون ریسکِ تقابل» (Counterparty Risk-free) محسوب میشوند؛ یعنی شما صاحب یک شیء فیزیکی هستید که نیاز به اعتماد به نهاد صادرکننده ندارد. اما اوراق مالی، همواره با ریسک «اعتبار صادرکننده» همراه هستند. برای اینکه این اوراق بتوانند جایگزین طلا شوند، باید:
مکانیزم نقدشوندگی فوقالعادهای داشته باشند (یعنی سرمایهگذار بتواند در هر لحظه و با کمترین هزینه، آن را به پول نقد یا کالا تبدیل کند).
شفافیت کامل در مدیریت منابع را داشته باشند تا ترس از «بیارزش شدن اوراق در آینده» از بین برود.
اگر این طرح تنها یک «ابزار جذب نقدینگی» باشد، احتمالاً در برابر فشار تورم شکست خواهد خورد. اما اگر بتواند با ایجاد یک «ضمانتنامه دولتی برای پوشش تورم» و ارائه «بازدهی ارزی واقعی برای صادرکنندگان»، اعتماد بازار را جلب کند، میتواند برای نخستین بار، موج بزرگی از نقدینگی را از بازارهای سفتهبازانه به سمت پروژههای تولیدی و زیرساختی هدایت کند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند اگر نرخ بازدهی این اوراق به گونهای تنظیم شود که «نرخ سود واقعی» (سود اسمی منهای تورم) برای سرمایهگذار جذاب باشد، این اوراق میتواند به رقیبی جدی برای بازارهای سوداگرانه تبدیل شود. در صورتی که این طرح به تصویب نهایی برسد و سازوکار اجرایی آن در بازار سرمایه عملیاتی شود، میتوان انتظار داشت که بخشی از تقاضاهای سفتهبازانه در بازار ارز و طلا، به سمت این ابزار مالی جدید هدایت شود.
